วารสาร รพ.รามคำแหง ฉบับที่ 3 กรกฎาคม-กันยายน 2552

สัญญาณเตือน...

จะมีอาการอย่างไร ?
ระยะแรก : อาจไม่มีอาการใดๆ เมื่อมีการตีบตันมากขึ้นจะเริ่มมีปัญหาการปวดที่ขาเวลาเดินได้ซักระยะหนึ่งจนจำเป็นต้องหยุดพัก  
ระยะต่อมา: การตีบตันเป็นมากขึ้น ผู้ป่วยจะเริ่มเดินได้น้อยลงเพราะความปวด อาจมีแผลเกิดขึ้นซึ่งแผลรักษาไม่หายด้วยการรักษาปกติ จนไปถึงนิ้วเท้าดำ ตาย เสียขาได้ มีผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยโดยเฉพาะผู้ป่วยเบาหวาน ที่ไม่มีอาการปวดขาใดๆ เลยจนกระทั่ง เกิดแผลไม่หาย หรือ นิ้วเท้าดำตาย ซึ่งโรคได้ดำเนินไปมากแล้ว

จะรู้ได้อย่างไร ?
           ในผู้ป่วยที่สงสัยว่าเป็นโรคนี้ เช่น มีอาการปวดชาที่ขาเวลาเดิน หรือ มีแผลที่เท้าเกิดขึ้นนานกว่าสองสัปดาห์ นอกจากประวัติและตรวจร่างกาย
ซึ่งจำเป็นต้องทำในทุกรายแล้ว ยังมีการตรวจคัดกรองด้วยการวัดความดันเทียบระหว่างขากับแขน ที่เรียกว่า Ankle-Brachial Index หรือ ABI ซึ่งสามารถบอกได้คร่าวๆ ว่าผู้ป่วย มีภาวะนี้ซ่อนอยู่หรือไม่ โดยเฉพาะในรายที่อาการไม่แน่ชัดหรือไม่มีอาการ

ทำไมถึงต้องรักษา ?
           ผู้ป่วยเบาหวานนอกจากมีปัญหาเรื่องหลอดเลือดที่ขาตีบตันแล้ว ตัวโรคเบาหวานเองยังทำให้เท้าชาอีกด้วย เมื่อเกิดแผลที่เท้า ก็มักถูกปล่อยปละละเลย เพราะแผล ไม่เจ็บปวด จนทำให้แผลลุกลาม หากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้อง แผลอาจจะลุกลาม มีการติดเชื้อจนถึงขนาดต้องตัดขา บางรายมีการติดเชื้อรุนแรงอาจเป็นอันตราย ถึงชีวิต  การตัดนิ้วเท้าหรือ ตัดเนื้อตายเพียงอย่างเดียว มักไม่ทำให้แผลหาย แต่กลับยิ่งทำให้แผลลุกลามมากขึ้น ถึงขั้นเสียขาได้   ดังนั้นโรคนี้จึงต้องได้รับการรักษา ที่ถูกต้องจึงจะหายและรักษาขาไว้ได้

รักษาอย่างไร ?
เทคโนโลยีการรักษาแผลเบาหวานที่เท้า
           การรักษาแผลเบาหวานที่เท้า ที่เกิดจากโรคหลอดเลือดตีบตัน มีหลายวิธี ผู้ป่วยที่การตีบตันเพียงเล็กน้อย อาจเริ่มต้นด้วยการใช้ยารักษา ในกรณีที่ผู้ป่วยมีพยาธิสภาพ มากขึ้นจำเป็นต้องได้รับการรักษาที่มากขึ้น เช่นการสอดสายสวนขยายหลอดเลือด การผ่าตัดตัดต่อ bypass เส้นเลือดเพื่อให้เลือดไปเลี้ยงที่ขาได้  ปัจจุบันวิทยาการ ด้านการสอดสายสวนขยายหลอดเลือดรุดหน้าไปมาก จากเดิมทำได้เพียงขยาย
หลอดเลือดที่ตีบเป็นความยาวสั้นๆ เท่านั้น  แต่ปัจจุบันสามารถทำได้แม้ในผู้ป่วยที่มีการตันของหลอดเลือดที่มีระยะทางยาวๆ ได้จนทำให้
ผู้ป่วยส่วนใหญ่ดีขึ้นได้โดยไม่จำเป็นต้องผ่าตัด

ข้อดีของการรักษาด้วยการสอดสายสวนขยายหลอดเลือด
           การสอดสายสวนขยายหลอดเลือดมีข้อดีมากมาย เช่น ผู้ป่วยไม่ต้องผ่าตัด ไม่มีแผลเกิดขึ้น มีเพียงรูเข็มเล็กๆที่ผิวหนังบริเวณที่เจาะเท่านั้น  เจ็บเพียงเล็กน้อยคล้าย การเจาะเลือด  ไม่ต้องเสี่ยงต่อการดมยาสลบเพียงแค่ฉีดยาชาบริเวณตำแหน่งที่จะเจาะหลอดเลือดเท่านั้นก็
สามารถทำได้ หลังจากทำผู้ป่วยฟื้นตัวได้เร็วสามารถกลับบ้านได้ในวันรุ่งขึ้น ไม่ต้องนอนรพ.นานเป็นสัปดาห์เหมือนผ่าตัด  สามารถทำได้
ในผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูงที่จะเกิดอันตรายจากการผ่าตัด  

“ หากคุณตรวจพบว่ามีปัญหาหลอดเลือดส่วนปลายตีบตันอย่านิ่งนอนใจ
เพราะนั่นอาจนำมาซึ่งความสูญเสียกับตัวคุณ และขาของคุณ
หากคุณเป็นเบาหวานและมีแผลที่เท้า ยังมีวิธีการอีกมากมายที่ช่วยคุณได้
ให้โอกาสกับตัวคุณและขาของคุณสักนิดก่อนที่คุณจะตัดสินใจตัดขา

^ กลับขึ้นด้านบน

           นพ.สุรศักดิ์ อินทชื่น ศัลยแพทย์ด้านกระดูกและข้อ โรงพยาบาลรามคำแหงกล่าว ถึงอาการปวดหลังที่เป็นสาเหตุสำคัญของโรคหมอนรองกระดูกสันหลัง โดยจากสถิติพบกว่าร้อยละ 80 ของประชากรทั่วโลกมักเคยประสบกับอาการปวดหลัง-ปวดเอวแทบทั้งสิ้นและมีแนวโน้มว่าอายุเฉลี่ยของผู้ป่วยด้วยโรคนี้จะมีอัตรา ลดน้อยลงเรื่อยๆ โดยเฉพาะคนในวัยทำงานที่ต้องนั่งหน้าคอมพิวเตอร์เป็นประจำอย่างต่อเนื่องหลายชั่วโมง ในแต่ละวันโดยมิได้ตระหนักถึงการเสื่อมสภาพของหมอนรองกระดูกสันหลังดังกล่าว ก็จะมีโอกาสเสี่ยงต่อการปวดหลังมากยิ่งขึ้น

                      สำหรับวิธีการรักษาอาการปวดหลังที่มีต้นเหตุจากโรคหมอนรอง กระดูกสันหลังนี้ ศัลยแพทย์ด้านกระดูกและข้อ โรงพยาบาลรามคำแหง กล่าวว่า นอกเหนือจาก การรักษา ด้วยวิธีประคับประคองแล้ว ปัจจุบันยังมีเทคโนโลยีทาง การแพทย์ สมัยใหม่อย่าง
เทคนิค ศัลยกรรมนำร่องส่องกล้องผ่าตัดแบบแผลเล็ก เข้ามาช่วยเพิ่มผลสำเร็จในการ รักษาได้เป็นอย่างดี ซึ่งสามารถแบ่งได้หลาย ประเภท อาทิ เทคนิค เอ็ม.ไอ.เอส.(MIS) เอ็นโด-สโคป (ENDOSCOPE) เทคนิคการรักษาด้วยคลื่นวิทยุหรือนิวคลีโอพลาสตี้ รวมทั้งการผ่าตัดเปลี่ยน หมอนรองกระดูกสันหลังเทียมและการผ่าตัดเชื่อมกระดูกสันหลัง เป็นต้น

                      ทั้งนี้ นพ.สุรศักดิ์ อินทชื่น ได้กล่าวเสริมถึงขั้นตอนการรักษาว่า “หลังจาก ที่ตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าดูระดับความรุนแรงของโรคแล้ว เราก็สามารถ พิจารณาการรักษาได้ ซึ่งถ้าหมอนรองกระดูกสันหลังยังไม่ได้ฉีกขาด เราก็สามารถที่จะใช้เข็มเจาะแล้วยิงคลื่นวิทยุก็สามารถที่จะรักษาให้คนไข้ ดีขึ้นได้ ผลการรักษาดีถึง 80 กว่าเปอร์เซ็นต์ แต่เมื่อไรก็ตาม ถ้าหมอน รองกระดูกสันหลังแตกแล้วอันนั้นก็คงต้องผ่าตัด ทีนี้การผ่าตัดก็มีตั้งแต่เจาะรู เล็กๆ และใส่กล้อง ENDOSCOPE เข้าไปส่องดูและคีบส่วนที่แตกออก ซึ่งจะมี แผลประมาณ 4-5 มิลลิเมตร แต่ถ้าก้อนใหญ่มากก็อาจต้องใช้วิธีเปิดแผลใหญ่ขึ้น ที่เรียกว่า MINIMALLY INVASIVE SURGERY แต่ถ้ายังปล่อยไว้จนกระทั่ง กระดูกสันหลังทรุดหมดแล้ว ก็อาจต้องผ่าตัดเชื่อมกระดูกสันหลังครับ”

                               ภาวะของผู้ป่วยโรคหัวใจที่ถูกส่งมาเข้ารับการรักษาฉุกเฉินด้วยอาการเจ็บแน่นหน้าอกและหายใจไม่ออกเฉียบพลัน ซึ่งอาจเกิดขึ้นจากหลายสาเหตุ แต่ที่พบบ่อยและเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตมักมาจากการมีไขมันเข้าไปอุดตันบริเวณ ผนังหลอดเลือดหัวใจ โดยหากตีบตันมากเกินกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ ผู้ป่วยจะเริ่มมีอาการเจ็บแน่นหน้าอก เจ็บร้าว เหมือนมีอะไรมาบีบรัด กดทับ หายใจไม่ออก จุกคอ หน้าซีด เหงื่อแตก ตัวเย็น อาการแน่น อาจร้าวขึ้นไปที่กราม และแขนซ้ายด้านใน ซึ่งเมื่อใดที่รุนแรงถึงขั้นนอนราบไม่ได้ ทำอะไรไม่ไหว ก็ควรรีบนำตัวส่งโรงพยาบาลทันที โดยเร็วที่สุด เนื่องจากผู้ป่วยอาจเกิดภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด หัวใจวายเฉียบพลันและเสียชีวิตหากปล่อย เวลาให้ล่วงนานไปจนแก้ไขไม่ทัน

                     อาการเจ็บแน่นหน้าอกส่วนใหญ่จะมีต้นเหตุจากโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ รวมทั้งโรคหัวใจเต้นผิดจังหวะอย่างรุนแรงและภาวะหัวใจวายเฉียบพลัน ส่วนสาเหตุอื่นๆ ที่ก่อให้เกิดอันตรายก็ยังมีภาวะการอุดตันหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงที่ปอดและหลอดเลือดแดงใหญ่ฉีกขาดอีกด้วย

                     เมื่อผู้ป่วยมีอาการเจ็บแน่นหน้าอกเกิดขึ้น โดยทั่วไปให้รีบนำส่งโรงพยาบาลที่ใกล้โดยเร็วที่สุดก่อน โดยเมื่อมาถึงห้องฉุกเฉิน เราก็จะต้องเช็คเบื้องต้นเรื่องของคลื่นไฟฟ้าหัวใจ ตรวจเอ็กซเรย์ปอดและการตรวจเลือด ก็สามารถที่จะวินิจฉัยแยกโรคได้ว่าเกิดจากหัวใจหรือว่าสาเหตุอื่น แต่ถ้ายังสงสัยก็ต้องทำการตรวจเพิ่มเติม ซึ่งในส่วนของโรคหัวใจนี้จะเป็นการใช้คลื่นเสียงความถี่สูงในการตรวจหัวใจที่เรียกว่า เอ็กโค่ คาร์ดิโอแกรม นอกจากนั้นถ้าจะตรวจเรื่องของเส้นเลือดหัวใจก็จะใช้เครื่องเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ความเร็วสูง ซึ่งช่วยให้เห็นความผิดปกติของหลอดเลือดหัวใจได้อย่างชัดเจนในเวลาอันรวดเร็ว

                     ทั้งนี้หากตรวจพบความผิดปกติแล้ว อายุรแพทย์ด้านโรคหัวใจจะส่งตัวผู้ป่วยเข้าห้องปฏิบัติการสวนหัวใจ (CATH LAB) เพื่อทำการฉีดสารทึบรังสีดูตำแหน่งที่อุดตันภายในหลอดเลือดหัวใจ พร้อมกับการขยายหลอดเลือดหัวใจด้วยบอลลูนและการใส่ขดลวด อันจะเป็นการป้องกันโอกาสที่จะกลับมาตีบซ้ำอย่างได้ผล

          ทั้งนี้ ปัจจัยที่กระตุ้นให้เกิดอาการปวดศีรษะเกิดขึ้นจากหลายสาเหตุ โดยที่ปัจจัยภายนอกอาจมาจากอาหาร สิ่งแวดล้อม พฤติกรรมความเครียด เป็นต้น ส่วนปัจจัยภายในสมองของผู้ป่วยเองได้แก่ โรคทางสมองต่างๆ อาทิ โรคเนื้องอกในสมอง โรคพยาธิในสมอง หรือการอักเสบของเส้นประสาทสมองและไขสันหลัง เป็นต้น รวมถึงอุบัติเหตุที่กระทบกระเทือนต่อศีรษะ ซึ่งล้วนก่อให้เกิดอาการปวดศีรษะของผู้ป่วยแทบทั้งสิ้น

         อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยที่มีอาการปวดศีรษะจนต้องเข้ารับคำปรึกษาจากอายุรแพทย์เฉพาะทางแล้วนั้น แพทย์ผู้เชี่ยวชาญอายุรกรรมประสาทวิทยา โรงพยาบาลรามคำแหง เผยว่า จะเริ่มด้วยการซักประวัติถึงอาการปวดศีรษะที่เกิดขึ้นโดยละเอียด รวมถึงการตรวจร่างกายทางระบบประสาท เพื่อดูว่ามีอาการแสดงที่บ่งบอกถึงความผิดปกติของสมองหรือไม่ ซึ่งหากสงสัยว่าจะมีความผิดปกติทางสมอง อายุรแพทย์จะส่งตัวผู้ป่วยเพื่อเข้ารับการตรวจวินิจฉัยด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT SCAN) หรือเอกซเรย์คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI) ซึ่งจะช่วยให้แพทย์มองเห็นความผิดปกติภายในสมองได้อย่างชัดเจน อันจะนำมาซึ่งการวางแผนการรักษาในขั้นตอนต่อไป

          สำหรับวิธีการรักษาในกรณีที่ผู้ป่วยมีความผิดปกติของโรคทางสมอง อาทิ โรคเนื้องอกในสมอง โรคพยาธิในสมอง เป็นต้น ศูนย์โรคสมอง โรงพยาบาลรามคำแหง ได้เตรียมความพร้อมด้านเทคโนโลยีที่ทันสมัย แพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางและบุคลากรทางการแพทย์ เพื่อรองรับในการรักษาผู้ป่วยโรคทางสมองด้วยเทคนิคการผ่าตัดโดยที่ให้ผู้ป่วยยังคงรู้สึกตัวขณะผ่าตัดและการใช้เทคโนโลยีเครื่องนำทางระหว่างผ่าตัด ซึ่งผู้ป่วยยังสามารถรับรู้และตอบสนองกับแพทย์ได้ อันจะเป็นหลีกเลี่ยงความพิการภายหลังผ่าตัดได้เป็นอย่างดี

         
           เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ศูนย์โรคสมอง โรงพยาบาลรามคำแหง ได้จัดสัมมนาในหัวข้อ “ปวดหัว...น่ากลัวกว่าที่คิด” เพื่อให้ความรู้กับประชาชน ซึ่งปรากฏว่ามีผู้สนใจเข้าร่วมการสัมมนาจำนวนกว่า 400 ราย ส่งผลให้ห้องประชุมอาคารใหม่ของโรงพยาบาลฯ คับแคบไปถนัดตาเพื่อที่จะติดตามรับฟังข้อมูลความรู้จาก 2 วิทยากรซึ่งเป็นแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับการรักษาอาการที่เกิดจากโรคปวดหัว คือ พญ.สุธิดา เย็นจันทร์ ผู้เชี่ยวชาญอายุรกรรมประสาทวิทยา และ นพ.วทัญญู ปรัชญานนท์ ผู้เชี่ยวชาญศัลยกรรมสมอง แห่งรพ.รามคำแหง

          ทั้งนี้ โดยทั่วไปผู้ป่วยส่วนใหญ่ประสบกับปัญหาอาการปวดศีรษะที่รู้จักกันดีคือ ปวดศีรษะไมเกรนหรือเกิดจากการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อจากความเครียด รวมไปถึงอาการปวดศีรษะจากอุบัติเหตุที่กระทบกระเทือนต่อสมองและอาการที่เกิดขึ้นจากความผิดปกติของพยาธิสภาพในสมอง ซึ่งหากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกต้องแล้วอาจส่งผลถึงขั้นเสียชีวิตได้

          พญ.สุธิดา เย็นจันทร์ ผู้เชี่ยวชาญอายุรกรรมประสาทวิทยา รพ.รามคำแหง เผยถึงอาการปวดศีรษะที่ผู้ป่วยจำเป็นต้องได้รับการตรวจวินิจฉัย โดยหากมีอาการปวดร่วมกับเป็นไข้สูง ตามัว เห็นภาพซ้อน สูญเสียการทรงตัวของแขนขาหรือมีอาการปวดศีรษะอย่างฉับพลันรุนแรง ไม่เคยเป็นมาก่อน ต้องตั้งข้อสงสัยเลยว่าอาจมีความผิดปกติเกิดขึ้นภายในสมอง และต้องรีบมาพบแพทย์เพื่อทำการตรวจวินิจฉัยโดยเร็วที่สุด

          “การซักประวัติจากตัวผู้ป่วยเป็นสิ่งสำคัญที่แพทย์ใช้ในการวินิจฉัยอาการปวดศีรษะได้นะค่ะ แต่เมื่อเกิดอาการปวดศีรษะขึ้นแล้ว ผู้ป่วยควรสังเกตตัวเองดูก่อนว่า เราปวดตำแหน่งตรงไหนที่แน่ชัด ถัดไปก็ต้องดูลักษณะของการปวดเป็นแบบไหนและมีอาการร่วมหรือไม่ ส่วนในกรณีที่เราสงสัยว่าจะมีพยาธิสภาพในสมอง เราก็จะต้องทำการตรวจด้วยการแสกนสมองผู้ป่วยค่ะ” พญ.สุธิดา กล่าว

          ทางด้าน นพ.วทัญญู ปรัชญานนท์ ผู้เชี่ยวชาญศัลยกรรมสมอง รพ.รามคำแหง ย้ำว่า “ผู้ที่ประสบอุบัติเหตุกระทบกระเทือนทางสมองแล้วพบว่ามีอาการผิดปกติ เช่น ปวดศีรษะรุนแรงโดยไม่ทุเลา พูดลำบาก อาเจียนติดต่อกันหลายครั้ง หรือมีอาการชักกระตุก กำลังของแขน และขาลดน้อยลงกว่าเดิม ความรู้สึกตัวเปลี่ยนแปลงไป เป็นต้น ควรรีบนำผู้ป่วยไปพบแพทย์

          และสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการปวดศีรษะเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีอาการร่วม เช่น อาเจียน แขนขาอ่อนแรง ชัก แม้แต่อารมณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างไม่มีเหตุผล อาจมีสาเหตุจากพยาธิสภาพในสมองเช่น ก้อนเนื้องอกหรือฝีในสมอง หรือมีการอักเสบติดเชื้อ หรือมีหลอดเลือดในสมองผิดปกติ ซึ่งควรให้แพทย์ตรวจอย่างละเอียดและอาจต้องใช้การตรวจด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าหรือเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ ซึ่งหากตรวจพบความผิดปกติตามที่กล่าวมา แพทย์อาจพิจารณาให้ผู้ป่วยเข้ารับการผ่าตัด”

           หนึ่งในผู้เข้าร่วมสัมมนาคือพันโท สุพงษ์ชัย เอสุขจินต์ อายุ 52 ปี เผยว่า “งานสัมมนาในครั้งนี้ทำให้ผมได้ทราบถึงสาเหตุของอาการปวดศีรษะแต่ละแบบ ซึ่งนอกจากจะได้ความรู้แล้วยังสามารถบอกเล่าให้คนรอบข้างที่เรารู้จักได้ทราบและสังเกตอาการปวดศีรษะของตนเอง เพื่อการรักษาได้อีกด้วยครับ”

           นายวสันต์ เชื้อชินวงศ์ อายุ 58 ปี เผยว่า “ผมมีอาการปวดศีรษะอยู่เป็นประจำครับ มางานครั้งนี้ได้ประโยชน์มากทีเดียว ทำให้เราได้รู้จักดูแลสุขภาพตนเอง เพราะหากมีสิ่งผิดปกติเกิดขึ้นก็จะได้รีบรักษาได้อย่างทันท่วงทีครับ”

^ กลับขึ้นด้านบน