ရေယုန်ကြိုးရှည် သက်ကြီးရွယ်အိုများအတွက် ဆိတ်ငြိမ်အန္တရာယ်

     မည်သူမဆို သိပါသလား?.. "ရေယုန် (Shingles)" ဆိုသည်မှာ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာသည်နှင့်အမျှ ပိုမိုဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီး นာကျင်မှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများသည် လူငယ်များထက် သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် ပိုမိုပြင်းထန်ပြီး ကြာရှည်တတ်ပါသည်...

ရေယုန်ရောဂါ (Shingles)

     ရေယုန်ရောဂါသည် ရေကျောက်ရောဂါကို ဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့်ဖြစ်သည့် အရေပြားရောဂါတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းကို လူကြီးများနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် ပိုမိုတွေ့ရှိရပြီး အာရုံကြောကြောင်းများအတိုင်း အစုလိုက် အရည်ကြည်ဖုများ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပါသည်။ ခန္ဓာကိုယ်၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း လေ့အားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ ဘေးတစ်ဖက်တည်းတွင်သာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါသည်။

ရေယုန်ရောဂါ၏ ပြင်းထန်မှု

     ရေယုန်ရောဂါသည် အသက်အန္တရာယ် မရှိတတ်ဘဲ အလိုအလျောက် ပျောက်ကင်းသွားလေ့ရှိပါသည်။ သို့သော် အချို့သူများတွင် အဖုအပိန့်များ ပျောက်ကင်းသွားပြီးနောက် အာရုံကြော နာကျင်မှုကို ခံစားရနိုင်သည် သို့မဟုတ် အခြားသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။ သေဆုံးမှုဖြစ်ပွားသည့် အခြေအနေများမှာ ခန္ဓာကိုယ် အားနည်းပြီး ကိုယ်ခံအား နည်းပါးခြင်းကြောင့် ဖြစ်လေ့ရှိပါသည်။ အရည်ကြည်ဖုအတွင်းရှိ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုမှတစ်ဆင့် ကူးစက်နိုင်ပါသည်။

ရေကျောက် တစ်ခါမျှ မဖြစ်ဖူးသူများအတွက် ရေယုန်ရောဂါနှင့် ထိတွေ့ပါက ရေကျောက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး၊ ယခင်က ရေကျောက်ဖြစ်ဖူးသူများသည် နောင်တွင် ရေယုန်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။

ရေယုန်ရောဂါကို မည်သည့်အရာက ဖြစ်စေသနည်း။

     ရေယုန်ရောဂါကို ရေကျောက်ရောဂါဖြစ်စေသည့် Varicella Zoster Virus (VZV) ကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ရေကျောက်ရောဂါ ပျောက်ကင်းပြီးနောက် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် မည်သည့်လက္ခဏာမျှ မပြဘဲ ခန္ဓာကိုယ်၏ အာရုံကြောဆဲလ်စုများတွင် ငုပ်လျှိုးနေလေ့ရှိသည်ဟု ယူဆကြပါသည်။ သို့သော် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးချိုရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ HIV၊ လူးပတ်စ် (Lupus) သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားကျစေသော ဆေးဝါးများ သောက်သုံးခြင်းစသည့် အခြားသောအကြောင်းရင်းများကြောင့် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသွားသောအခါ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် ပြန်လည်ကြွလာပြီး ရေယုန်ရောဂါကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

ရေယုန်ရောဂါ၏ အဆင့် ၃ ဆင့် လက္ခဏာများ

• အစောပိုင်းအဆင့်- အာရုံကြောများ ရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့် အဖုအပိန့်များ ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နေရာများတွင် အဖျားငွေ့ငွေ့ရှိခြင်း၊ နွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် စူးရှစွာ နာကျင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ဤအဆင့်တွင် ရေယုန်ရောဂါအဖြစ် ရောဂါရှာဖွေရန် ခက်ခဲနိုင်ပါသည်။ အချို့သူများသည် အရေပြားတစ်လျှောက် ယားယံခြင်း သို့မဟုတ် စူးရှစွာ နာကျင်ခြင်းကို ခံစားရနိုင်သည် သို့မဟုတ် ပြင်းထန်စွာ ခေါင်းကိုက်ခြင်းကြောင့် အချို့သူများက မိုင်ဂရင် (Migraine) ခေါင်းကိုက်ရောဂါဟု မှားယွင်းစွာ ထင်မှတ်တတ်ကြပါသည်။ မျက်စိအာရုံကြောကို ထိခိုက်ပါက မျက်စိနာခြင်း၊ နီရဲခြင်းနှင့် အလင်းရောင် မခံနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ နားအာရုံကြောကို ထိခိုက်ပါက အရည်ကြည်ဖုများ မထွက်မီနှင့် အဆင့် ၂ သို့ မရောက်မီအထိ နားအတွင်း နာကျင်မှု ရှိနိုင်သည်။
• ဒုတိယအဆင့်- အနီစက်များ ပေါ်လာပြီးနောက် ကြည်လင်သော အရည်ကြည်ဖုများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။
• တတိယအဆင့်- အရည်ကြည်ဖုများသည် ကိုယ်ထည် သို့မဟုတ် မျက်နှာကဲ့သို့သော ခန္ဓာကိုယ်၏ ဘေးတစ်ဖက်တည်းရှိ အာရုံကြောကြောင်းများအတိုင်း ထွက်ပေါ်လာသည်။ ပုံမှန် ကိုယ်ခံအားစနစ်ရှိသည့် လူအများစုတွင် ရေယုန်သည် အာရုံကြောကြောင်း၏ ဘေးတစ်ဖက်တည်းတွင်သာ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။

သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများပါသည်

     ရေယုန်ရောဂါ ခံစားနေရသော သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လေလေ၊ စွဲမြဲစွာ အာရုံကြော နာကျင်ခြင်းကဲ့သို့သော လက္ခဏာများသည် ပိုမိုပြင်းထန်ပြီး ကြာရှည်လေလေဖြစ်ကာ စွဲမြဲစွာ ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် စူးရှစွာ နာကျင်ခြင်းတို့ကို ခံစားရနိုင်ပါသည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် သာမန် ပွတ်တိုက်မိရုံမျှဖြင့်ပင် နာကျင်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ရေယုန်သည် မျက်စိကို ထိခိုက်ပါက အချို့သော သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် မျက်စိကွယ်သည်အထိ ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ခံစားရနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် အာရုံကြောကြောင်းများထက် ပိုမိုပျံ့နှံ့သွားပါက ဦးနှောက် သို့မဟုတ် အသည်း၊ အဆုတ်ကဲ့သို့သော အခြား ခန္ဓာကိုယ်တွင်း အင်္ဂါများကို ကူးစက်နိုင်သည် သို့မဟုတ် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

ရေယုန်ရောဂါ ကုသခြင်း

ဆရာဝန်များသည် ရောဂါလက္ခဏာများပေါ် မူတည်၍ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး သို့မဟုတ် အဖျားပျောက်ဆေးများ ညွှန်ကြားခြင်းဖြင့် ရေယုန်ရောဂါကို ကုသပေးမည်ဖြစ်သည်။ အရည်ကြည်ဖုများတွင် ဗက်တီးရီးယား ပိုးဝင်ပါက ပဋိဇီဝဆေးများ ပေးနိုင်ပါသည်။

• အသက် ၅၀ ကျော် လူနာများအတွက်- သို့မဟုတ် ရေယုန်သည် မျက်နှာပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ပါက သို့မဟုတ် စတင်ချိန်မှစ၍ ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ပါက ရောဂါပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချရန်၊ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာမှုကို မြန်ဆန်စေရန်နှင့် နာကျင်မှုကို သက်သာစေရန်အတွက် လက္ခဏာများ စတင်ပေါ်ပေါက်ပြီး ၂-၃ ရက်အတွင်း ဆရာဝန်များက ဗိုင်းရပ်စ်ပျောက်ဆေး ညွှန်ကြားပေးမည်ဖြစ်သည်။
• ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသူများအတွက်- အေအိုင်ဒီအက်စ် (AIDS) ရောဂါရှိသူများ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ ရေယုန်ပြန့်နှံ့နေသူများအတွက် ဗိုင်းရပ်စ်ပျောက် ထိုးဆေးများ ပေးမည်ဖြစ်ပြီး ဆေးရုံတက်ရောက်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။
• မျက်စိတွင် ရေယုန်ဖြစ်ပွားသော လူနာများအတွက်- ကုသမှုကို မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သင့်ပြီး မျက်စိနောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဗိုင်းရပ်စ်ပျောက်ဆေးနှင့် မျက်စဉ်းဆေးများကို ညွှန်ကြားပေးမည်ဖြစ်သည်။

ရေယုန်ရောဂါ ကာကွယ်ခြင်း

• မဖြစ်ပွားမီ ရေကျောက်ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံပါ။
• မှန်မှန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း၊ လုံလောက်စွာ အနားယူခြင်းနှင့် မျှတသော အာဟာရ စားသုံးခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ကျန်းမာအောင် ထိန်းသိမ်းပါ။
• ရေယုန်လူနာများ၏ အဖုအပိန့်များနှင့် အရည်ကြည်ဖုများကို ထိတွေ့ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ပါ၊ အထူးသဖြင့် ရေကျောက်ကာကွယ်ဆေး မထိုးဖူးသူများ သို့မဟုတ် ရေကျောက် မဖြစ်ဖူးသူများ။
• သင်သည် အသက် ၆၀ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုပါက ရေယုန်ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံပါ။

ပိုမိုဖတ်ရှုရန်- ရေယုန်ကာကွယ်ဆေး- အာရုံကြောဆဲလ်စုများအတွင်း ငုပ်လျှိုးနေသော အန္တရာယ်များကို ကာကွယ်ခြင်း