นพ. พนิต ทักขิญเสถียร
กุมารแพทย์โรคติดเชื้อ
မျောက်ကျောက်ရောဂါ သို့မဟုတ် Mpox သည် ရောဂါသစ်မဟုတ်ဘဲ ကျောက်ကြီးရောဂါဗိုင်းရပ်စ်မျိုးနွယ်ဝင် ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်ပွားသော ကူးစက်ရောဂါဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အနီးကပ်ထိတွေ့မှုမှတစ်ဆင့် တိရစ္ဆာန်မှလူသို့လည်းကောင်း၊ လူမှလူသို့လည်းကောင်း ကူးစက်နိုင်သည်။ လက်ရှိတွင် (၂၀၂၆ ခုနှစ်) ထိုင်းနိုင်ငံ၌ Clade Ib မျိုးစိတ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု မြင့်တက်လာသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
မျောက်ကျောက်ရောဂါ သို့မဟုတ် "Mpox" သည် အရေပြားပေါ်တွင် အဖုအပိန့်များနှင့် ပြည်ဖုများ ထွက်ခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ ပြန်ရည်ကျိတ်များ ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် တုပ်ကွေးကဲ့သို့ လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ရောဂါဖြစ်သည်။ မူလက တိရစ္ဆာန်မှလူသို့ ကူးစက်သောရောဂါဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိတွင် အနီးကပ်ထိတွေ့မှုနှင့် လိင်ဆက်ဆံမှုမှတစ်ဆင့် လူမှလူသို့ အဓိကကူးစက်လျက်ရှိသည်။
မျောက်ကျောက်ဗိုင်းရပ်စ်ကို ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဓာတ်ခွဲခန်းသုံး မျောက်များ၌ ပထမဆုံး စတင်တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၌ ပထမဆုံး လူနာကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်း ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာအောင် အာဖရိကအလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတို့တွင် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး အာဖရိကပြင်ပမှ လူနာများသည် ရောဂါဖြစ်ပွားရာဒေသများသို့ ခရီးသွားလာခြင်း သို့မဟုတ် ကူးစက်ခံထားရသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့ခြင်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်လေ့ရှိသည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် အခြေအနေမှာ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီး အာဖရိကသို့ ခရီးသွားဖူးခြင်း သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်များနှင့် ထိတွေ့ဖူးခြင်းမရှိဘဲ ဥရောပ၊ အမေရိကနှင့် အနောက်ပစိဖိတ်ဒေသ အပါအဝင် တစ်ကမ္ဘာလုံးသို့ လူနာများ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ (PHEIC) အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နောက်ဆုံးတွေ့ရှိချက်များအရ Clade Ib မျိုးစိတ် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုသည် မူလမျိုးစိတ် (Clade II) ထက် ကျော်လွန်၍ ဆက်လက်မြင့်တက်နေသည်။ ယင်းမျိုးစိတ်သည် နိုင်ငံအများအပြားတွင် ပျံ့နှံ့နေသောကြောင့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က အနီးကပ်စောင့်ကြည့်လျက်ရှိပြီး အထူးသဖြင့် HIV ပိုးရှိသူများတွင် အခြားသူများထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော လက္ခဏာများ ခံစားရနိုင်ခြေ ရှိသည်။
A: လူနာများသည် များသောအားဖြင့် ဖျားခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ကြွက်သားများ နာကျင်ခြင်း၊ မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းတို့ ခံစားရလေ့ရှိပြီး ရောဂါရှာဖွေရာတွင် ကူညီပေးသည့် ထင်ရှားသော လက္ခဏာမှာ-
လည်ပင်း၊ ပေါင်ခြံ သို့မဟုတ် နားနောက်ဘက်တို့တွင် ပြန်ရည်ကျိတ်များ ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်သည်။
A: ဖျားပြီး ၁-၃ ရက်အကြာတွင် မျက်နှာ၊ ခန္ဓာကိုယ်၊ လက်ခြေများနှင့် မျိုးပွားအင်္ဂါများပေါ်တွင် အဖုအပိန့်များ စတင်ထွက်ပေါ်လာပါမည်။
A: အနီကွက် အပြားများမှ စတင်ပြီး အရည်ကြည်ပါသော အဖုဖောင်းများ ဖြစ်လာကာ နောက်ပိုင်းတွင် ပြည်ဖုများ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးအဆင့်တွင် အဖုများ အဖတ်ကွာပြီး ကွာကျသွားကာ အရေပြားသစ် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာမည်ဖြစ်သည်။ အဖတ်များ အားလုံးကွာကျသွားသည်အထိ လူနာသည် အခြားသူများထံ ရောဂါကူးစက်စေနိုင်သည်။
ကူးစက်မှုส่วนใหญမ အသားချင်း တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်း၊ ပြည်ဖုများကို ထိတွေ့ခြင်း သို့မဟုတ် လိင်ဆက်ဆံခြင်းတို့မှ ဖြစ်ပွားသည်။ အကောင်းဆုံး ကာကွယ်နည်းများမှာ-
กุมารแพทย์โรคติดเชื้อ
อายุรศาสตร์โรคติดเชื้อ
อายุรแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโรคติดเชื้อ
