ကျောက်ကပ်အစားထိုးပြီးနောက် အစားအသောက်နှင့် ကျန်းမာရေးထိန်းသိမ်းနည်းများ

     ကျောက်ကပ် အစားထိုးကုသမှု ခံယူပြီးနောက် လူနာများသည် ကျောက်ကပ်ဆေးနေရသည့် အချိန်နှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက ပိုမိုစုံလင်ပြီး အရသာရှိသော အစားအစာများကို ရွေးချယ်စားသုံးနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော အစားအစာများ စားသုံးရန်မှာ အလွန်အရေးကြီးပါသည်၊၊ အထူးသဖြင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ သစ်သီးဝလံများ၊ ကောက်နှံများနှင့် အဆီနည်းသော အစားအစာများကဲ့သို့ နှလုံးနှင့် သွေးကြောစနစ်အတွက် ကောင်းမွန်သော အစားအစာများသည် သင့်အား အသက်ရှည်ကျန်းမာစေရန် ကူညီပေးပါသည်။

ကျောက်ကပ်အစားထိုးပြီးနောက် မည်သည့်အစားအစာမျိုး စားသုံးရန် သင့်တော်သနည်း။

     အမျှင်ဓာတ်မြင့်မားပြီး အဆီနှင့် ဆိုဒီယမ်နည်းပါးသော သန့်ရှင်းလတ်ဆတ်သည့် အစားအစာများ ဖြစ်သည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ လတ်ဆတ်သော သစ်သီးဝလံ၊ အဆီမဲ့အသား၊ အဆီထုတ်နို့၊ အဓိကကောက်နှံများစသည်တို့သည် သွေးတိုးရောဂါ၊ သွေးချိုဓာတ်မြင့်တက်ခြင်းနှင့် စတီရွိုက်နှင့် ကိုယ်ခံအားထိန်းဆေးများကြောင့် ကိုယ်အလေးချိန်တက်လာခြင်း စသည့် အခြားနောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ကာကွယ်ပေးပါသည်။

ကျောက်ကပ်အစားထိုးပြီးနောက် အခြေခံကိုယ်တွင်းစောင့်ရှောက်မှု နည်းလမ်းများ

     ကျောက်ကပ်အစားထိုးပြီးနောက် ကိုယ်ခံအားထိန်းဆေးများကို ပုံမှန်ဆက်လက်သောက်သုံးရန် လိုအပ်ပါသည်၊၊ အထူးသဖြင့် ကျောက်ကပ်ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် သောက်ရေကို လုံလောက်စွာ ပုံမှန်သောက်ပေးသင့်ပါသည်၊၊ ထို့အပြင် သင့်တွင် ဆီးချိုရောဂါ ကဲ့သို့သော အခြားရောဂါတွဲများရှိပါက ထိုရောဂါများအတိုင်း အစားအသောက်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း စားသုံးရပါမည်။

စားသုံးသော အစားအစာနှင့်ပတ်သက်၍ သံသယရှိပါက နေ့စဉ်အာဟာရအစီအစဉ် ရေးဆွဲနိုင်ရန် ဆရာဝန်၊ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူ သို့မဟုတ် အာဟာရဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်။

အစားအသောက် စားသုံးခြင်းမှ ပိုးဝင်နိုင်ခြေအတွက် သတိပြုရန်များ

• ကျောက်ကပ်အစားထိုးပြီးနောက်- လူနာများသည် 'ကိုယ်ခံအားထိန်းဆေး' ဟုခေါ်သော ဆေးများကို သောက်သုံးရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုဆေးများသည် ခန္ဓာကိုယ်မှ ကျောက်ကပ်သစ်ကို ငြင်းပယ်ခြင်းကို သက်သာစေသော်လည်း တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ရောဂါပိုးများကို တိုက်ဖျက်နိုင်စွမ်း လျှော့ချပေးသဖြင့် ပိုးဝင်နိုင်ခြေ ပိုများလာပါသည်။ ထို့ကြောင့် အစားအစာချက်ပြုတ်ခြင်းနှင့် စားသုံးခြင်းတို့တွင် သန့်ရှင်းရေးကို အထူးဂရုပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။
• ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်ချိန်မှစ၍ သန့်ရှင်းရေးကို ဦးစားပေးပါ- အထူးသဖြင့် ကြက်ဥစိမ်း သို့မဟုတ် အသားစိမ်းများကို ကိုင်တွယ်ပြီးနောက် လက်ကို အမြဲတမ်းဆေးကြောပါ၊ ချက်ပြုတ်စဉ် သန့်ရှင်းသော လက်အိတ်ကို အသုံးပြုပါ၊ ပြင်ပမှ အစားအစာများ စားသုံးပါက အထူးဂရုစိုက်ပါ။
   

ပိုးဝင်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အစားအစာများ

• တစ်ညသိပ် အစားအစာများ၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော အရောင် သို့မဟုတ် အနံ့ရှိသည့် အစားအစာများ။
• ဘူးပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသော သက်တမ်းကုန်ဆုံးရက် ထက်ကျော်လွန်နေသော အစားအစာများ။
• ချက်ပြုတ်သည့်ရက်၊ ထုတ်လုပ်သည့်ရက် သို့မဟုတ် သက်တမ်းကုန်ရက်ကို မသေချာပါက ထိုအစားအစာများကို မစားသုံးသင့်ပါ။
• မကျက်သေးသော သတ္တဝါထွက် ပစ္စည်းများ ဖြစ်သည့် အသားစိမ်း သို့မဟုတ် အစိမ်းတစ်ဝက်ကျက် အစားအစာများ၊ လတ်ဆတ်သော ပင်လယ်စာ၊ ငါးစိမ်း သို့မဟုတ် ဆူရှီ၊ ပိုးသတ်မထားသော နို့ သို့မဟုတ် နို့ထွက်ပစ္စည်းများ (ဥပမာ နို့စိမ်း၊ ဒိန်ခဲစိမ်း)၊ ကြက်ဥစိမ်း သို့မဟုတ် ကြက်ဥစိမ်း ပါဝင်သော အစားအစာများ။ ပိုးသတ်ထားသော နို့ထွက်ပစ္စည်းများနှင့် သေချာစွာ ချက်ပြုတ်ထားသော ကြက်ဥများကိုသာ စားသုံးသင့်သည်။
• မဆေးကြောရသေးသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် သစ်သီးများ၊ ပုပ်နေသော သို့မဟုတ် ကွဲအက်နေသော သစ်သီးများ၊ ပိုးသတ်မထားသော သစ်သီးရည်များ၊ ဆိုင် သို့မဟုတ် ကန်တင်းများမှ အသုတ်ဆိုင်ရှိ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ။
• အစိမ်းလိုက် စားလေ့ရှိသော အပင်ပေါက်အချို့ (ဥပမာ - ပဲပင်ပေါက်)။

ကျောက်ကပ်အစားထိုးပြီးနောက် အစားအသောက် စားသုံးခြင်းဆိုင်ရာ မူများ

• ခန္ဓာကိုယ် သန်မာလာသောအခါ အစားအသောက် ခံတွင်းတွေ့မှု ပိုမိုများပြားလာမည်- အချို့သော အစားအသောက် အစားလိုစိတ် တိုးပွားလာခြင်းသည် ကိုယ်ခံအားထိန်းဆေးများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် စားသုံးသည့် အစားအစာ ပမာဏကို ထိန်းချုပ်သင့်ပါသည်။
• ပရိုတင်းအုပ်စု အစားအစာများကို ပုံမှန်ထက် အနည်းငယ် ပိုမိုစားသုံးသင့်သည်- စတီရွိုက်ပမာဏ မြင့်မားစွာ သောက်သုံးစဉ်အတွင်း ဆုံးရှုံးသွားသော ကြွက်သားများကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပုံမှန်အဆင့်သို့ လျှော့ချပြီး အဆီမဲ့အသား၊ နို့ထွက်ပစ္စည်း၊ ဥများ၊ ပဲအမျိုးမျိုးကဲ့သို့ အရည်အသွေးမြင့် ပရိုတင်းများကို ဦးစားပေး စားသုံးသင့်သည်။
• ပြည့်ဝဆီ အဆီဓာတ် မြင့်မားသော အစားအစာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ- သကြားပါသော အစားအစာ သို့မဟုတ် သောက်စရာများ။
• ကျက်အောင်ချက်ပြုတ်ထားသော အဆီမဲ့အသားများကို ရွေးချယ်ပါ- ဥပမာ - ကြက်သား၊ ငါး၊ သကြားနည်းသော အဆီထုတ်နို့။
• သကြားမပါသော သောက်စရာများကို ရွေးချယ်ပါ- ဥပမာ - ရေ၊ သကြားမပါသော လက်ဖက်ရည် သို့မဟုတ် ကော်ဖီ။
• ကိုယ်အလေးချိန် တိုးလာပါက ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ- တစ်နေ့တာ ရရှိသင့်သော အစားအသောက် ပမာဏနှင့် စွမ်းအင် ပမာဏအချိုးအစားကို ကူညီရေးဆွဲရန် အာဟာရဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးပါ။

ကျောက်ကပ်အစားထိုး ခွဲစိတ်ပြီးနောက်လည်း အငန်ဓာတ် လျှော့ချထားသော အစားအစာများကို စားသုံးရန် လိုအပ်ဆဲဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦးစီပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားနိုင်သည်။ ဆေးဝါးများ (အထူးသဖြင့် စတီရွိုက်အုပ်စု) သောက်သုံးရသောအခါ ရေဓာတ်စုစည်းမှု ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ เกิดနိုင်ပြီး ဆား သို့မဟုတ် ဆိုဒီယမ် လွန်ကဲစွာ စားသုံးခြင်းသည် သွေးတိုးရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေပါသည်။

ကျောက်ကပ်အစားထိုးပြီးနောက် ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အစားအစာများ

     ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အစားအစာများမှာ စားပွဲတင်ဆား၊ ပြုပြင်ထားသော အစားအစာများ (ဥပမာ - ဝက်ပေါင်ခြောက်၊ ဆော့ဆေ့ဂျ်၊ ဘေကွန်)၊ အေးခဲအသင့်စား အစားအစာများ၊ ခေါက်ဆွဲခြောက်၊ မုန့်ပဲသရေစာများ၊ စနက်ခ်များ၊ သံဗူးသွပ် အစားအစာများ၊ ငံပြာရည်/ဆော့စ်များ၊ အချဉ်တည်ထားသော အစားအစာများ ဖြစ်ကြပါသည်။ တစ်နေ့တာ ရယူသင့်သော ဆိုဒီယမ်ပမာဏနှင့် ပတ်သက်၍ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်။

​​​​​
 

ကျောက်ကပ်အစားထိုးပြီးနောက် အစားအသောက်နှင့် ပတ်သက်၍ အခြားသံသယများ

1.  ကျောက်ကပ်အစားထိုးပြီးနောက် ပိုတက်စီယမ် ပါဝင်သော အစားအစာများကို စားသုံးနိုင်သေးသလား။?

     ကျောက်ကပ်အစားထိုးကုသမှု အဆင်ပြေပြီး ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက် ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်ဖြစ်လာပါက ပိုတက်စီယမ်ပါသော အစားအစာများ (ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီးဝလံနှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများ) ကို ပြန်လည်စားသုံးနိုင်ပါသည်။ သို့သော် သောက်သုံးသော ဆေးအမျိုးအစားအလိုက် သွေးတွင်း ပိုတက်စီယမ်အဆင့်ကို ကွဲပြားစွာ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သဖြင့် ပိုတက်စီယမ်ကို ကန့်သတ်ရန် လို/မလို ဆရာဝန်အား မေးမြန်းနိုင်ပါသည်။

2.  ကယ်လ်စီယမ်နှင့် ဖော့စဖရပ်စ် အုပ်စု အစားအစာများအတွက်ကော။?

     နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးမှု ရှိသော လူနာများသည် ကယ်လ်စီယမ်နှင့် ဖော့စဖရပ်စ် မျှခြေထိန်းညှိရာတွင် အခက်အခဲရှိတတ်ပြီး အရိုးခိုင်မာမှုကို သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါသည်။ ကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်ချက် ပုံမှန်ပြန်ဖြစ်လာပါက ဆရာဝန်မှ ကန့်သတ်ထားခြင်းမရှိလျှင် နှမ်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်စိမ်းများ၊ ငါးသေးငါးမွှားများနှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများမှ ကယ်လ်စီယမ်ကို ရယူစားသုံးနိုင်ပါသည်။

မှတ်ချက်- ထို့အပြင် ကိုယ်ခံအားထိန်းဆေးများသည် သွေးတွင်း ဖော့စဖရပ်စ်ဓာတ်ကို လျော့နည်းစေနိုင်သဖြင့် ကောက်နှံများ၊ ပဲအမျိုးမျိုး သို့မဟုတ် နို့ထွက်ပစ္စည်းများကို ပိုမိုစားသုံးရန် ဆရာဝန်မှ အကြံပြုနိုင်ပါသည်။

အချို့သော အစားအစာများသည် ကိုယ်ခံအားထိန်းဆေး ပမာဏကို သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါသည်

• ဂရိတ်ဖရု (Grapefruit)၊ ဂရိတ်ဖရုဖျော်ရည်၊ သလဲသီး၊ သလဲသီးဖျော်ရည် စသည်တို့သည် အထူးသဖြင့် Tacrolimus သို့မဟုတ် Prograf, Sirolimus, Everolimus, Cyclosporine ဆေးများ သောက်သုံးနေပါက သွေးတွင်း ဆေးပမာဏကို မူမမှန် ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။
• ဗီတာမင် သို့မဟုတ် အာဟာရဖြည့်စွက်စာ တစ်ခုခု စားသုံးပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့သို့ အမြဲအကြောင်းကြားပါ၊ အထူးသဖြင့် တိုင်းရင်းဆေး/သစ်ဥသစ်ဖု အာဟာရဖြည့်စွက်စာများကို သတိပြုပါ။