ဦးနှောက်အကျိတ် - ခွဲစိတ်မည်လား သို့မဟုတ် စောင့်ကြည့်မည်လား?

     လူအများစုအတွက် "ကျိတ်" ဆိုသည့် စကားလုံးသည် အထူးသဖြင့် ဦးနှောက်တွင်ဖြစ်ပေါ်ပါက ကြောက်စရာကောင်းပါသည်။ ထို့ကြောင့် လူနာအများစုသည် ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားရန် ချက်ချင်း ဆန္ဒရှိကြသည်။ သို့သော် ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် အမြဲတမ်း မလိုအပ်ပါ။ ကုသမှု ဆုံးဖြတ်ချက်သည် ဆရာဝန်၏ ရောဂါအမည်တပ်ခြင်းနှင့် လူနာတစ်ဦးစီအတွက် အသင့်တော်ဆုံးနည်းလမ်းပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ရမ်းခမ်းဟဲင် ဆေးရုံမှ ဦးနှောက်ကျိတ် အမျိုးအစားများ၊ ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ကုသမှုနည်းလမ်းများကို ဗဟုသုတအဖြစ် အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြပေးထားပါသည်။

"အကျိတ်" နှင့် "ကင်ဆာ" ခြားနားချက်ကို နားလည်ခြင်း

     ဒွန်တွဲသုံးစွဲလေ့ရှိသော်လည်း "အကျိတ်" နှင့် "ကင်ဆာ" သည် များစွာ ကွဲပြားပါသည်။ အကျိတ်ဆိုသည်မှာ ဆဲလ် သို့မဟုတ် တစ်ရှူးများ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ကြီးထွားလာခြင်းဖြစ်ပြီး အန္တရာယ်မရှိသော (Benign) သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိသော (Malignant) ဖြစ်နိုင်သည်။ အန္တရာယ်မရှိသော အကျိတ်များသည် ဘေးပတ်ဝန်းကျင် တစ်ရှူးများသို့ မပျံ့နှံ့သလို သွေးကြောမှတစ်ဆင့်လည်း ပျံ့နှံ့ခြင်းမရှိဘဲ ခွဲစိတ်ကုသလေ့ရှိသည်။ ကင်ဆာသည် ထိန်းချုပ်မရသော ဆဲလ်များကြီးထွားမှုဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ် အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်ကာ ကုသရန် ပိုမိုရှုပ်ထွေးပါသည်။

ဦးနှောက်ကျိတ် အမျိုးအစားများ

၁။ မူလဦးနှောက်ကျိတ်များ (Primary Brain Tumors)

     ဦးနှောက်တစ်ရှူး သို့မဟုတ် အနီးနားရှိ အစိတ်ပိုင်းများ (ဥပမာ- ဦးနှောက်မြှေး၊ ဦးနှောက်အာရုံကြော၊ ပစ်ကျူထရီဂလင်း) တို့မှ စတင်ဖြစ်ပွားသည်။ အန္တရာယ်မရှိသော သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ရှိသော အကျိတ် ဖြစ်နိုင်သည်။

၂။ ဂလိုင်အိုမာများ (Gliomas)

Glial ဆဲလ်များမှ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အန္တရာယ်ရှိသော အမျိုးအစားဖြစ်သည့် Glioblastoma Multiforme (GBM) သည် အလွန်ပြင်းထန်ပါသည်။ GBM ကို မျိုးဗီဇအရ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားထားပါသည်-

• IDH-wild type (အသက် ၅၅ နှစ်အထက်တွင် အတွေ့များ)
• IDH-mutant (ရောဂါသက်သာနိုင်ခြေ ပိုကောင်း)

၃။ ဦးနှောက်မြှေးကျိတ်များ (Meningiomas)

     ဦးနှောက်မြှေးမှ စတင်ဖြစ်ပွားပြီး အသက် ၅၀ မှ ၆၀ အထိ အမျိုးသမီးများတွင် အတွေ့များသည်။ အများအားဖြင့် အန္တရာယ်မရှိသော်လည်း အရေးကြီးသော နေရာများအနီးတွင် ရှိပါက စိုးရိမ်ရနိုင်သည်။

၄။ အကြားအာရုံကြောကျိတ်များ (Vestibular Schwannomas)

     နံပါတ် ၈ ဦးနှောက်အာရုံကြောမှ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အကြားအာရုံနှင့် ခန္ဓာကိုယ်ဟန်ချက်ထိန်းခြင်းကို ထိခိုက်စေသည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေ အကြောင်းရင်းများတွင် NF2 ကဲ့သို့သော မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ အခြေအနေများ ပါဝင်သည်။

၅။ ပစ်ကျူထရီဂလင်းကျိတ်များ (Pituitary Adenomas)

     ပစ်ကျူထရီဂလင်း ဆဲလ်များမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အမြင်အာရုံ သို့မဟုတ် ဟော်မုန်းလုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ အရွယ်အစားပေါ်မူတည်၍ micro သို့မဟုတ် macro ဟု ခွဲခြားထားသည်။

၆။ ဒုတိယအဆင့် ဦးနှောက်ကျိတ်များ (Secondary Brain Tumors)

     အခြားအင်္ဂါများ (ဥပမာ- အဆုတ်၊ ရင်သား) ရှိ ကင်ဆာများမှ ဦးနှောက်သို့ ပျံ့နှံ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် အန္တရာယ်ရှိသော ကင်ဆာကျိတ်များ ဖြစ်ကြသည်။

၇။ ဦးနှောက်သို့ ပျံ့နှံ့သည့် ကင်ဆာကျိတ်များ (Brain Metastases)

     အတွေ့ရအများဆုံး ဦးနှောက်ကျိတ်များဖြစ်ပြီး ဖြစ်ရပ်များ၏ ၅၀% ခန့် ပါဝင်သည်။ အခြားနေရာရှိ ကင်ဆာများမှ စတင်ပြီး သွေးကြောများမှတစ်ဆင့် ပျံ့နှံ့လာခြင်းဖြစ်သည်။

ဆရာဝန်နှင့် မည်သည့်အချိန်တွင် ပြသသင့်သနည်း

အောက်ပါ လက္ခဏာများ ကြုံတွေ့ရပါက ဆေးကုသမှုကို ချက်ချင်း ခံယူပါ-

• ဆေးသောက်သော်လည်း မသက်သာဘဲ ပိုမိုဆိုးရွားလာသည့် စွဲမြဲသော ခေါင်းကိုက်ခြင်း
• လက်ခြေများ ရုတ်တရက် ထိခိုက်ထုံကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်း
• စကားဗလပွပြောခြင်း သို့မဟုတ် မျက်နှာတစ်ခြမ်း ရွဲ့စောင်းခြင်း
• တက်ခြင်း

ရောဂါအမည်တပ်ခြင်းနှင့် ကုသခြင်း

     ရောဂါအမည်တပ်ခြင်းတွင် ဆေးရာဇဝင်မေးမြန်းခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ် စစ်ဆေးခြင်း၊ CT သို့မဟုတ် MRI ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းနှင့် တစ်ရှူးစယူစစ်ဆေးခြင်း (Biopsy) တို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ အကျိတ်သည် ဦးနှောက်ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် တက်ခြင်းကဲ့သို့သော စိုးရိမ်ရသည့် လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်စေပါက ခွဲစိတ်ရန် အကြံပြုပါသည်။

အဆင့်မြင့် ခွဲစိတ်ကုသမှု နည်းပညာ

     ခေတ်မီ ဦးနှောက်ကျိတ် ခွဲစိတ်မှုတွင် တိကျမှုနှင့် ဘေးကင်းမှုအတွက် လမ်းညွှန်စနစ်များ (Navigation systems)၊ အဆမတန် ချဲ့ကြည့်နိုင်သော မိုက္ခရိုစကုတ်များနှင့် မှန်ပြောင်းများ (Endoscopes) ကို အသုံးပြုထားသဖြင့် ဦးနှောက်ထိခိုက်မှုကို နည်းပါးစေသည်။

ရမ်းခမ်းဟဲင် ဆေးရုံ၏ ဘက်စုံစောင့်ရှောက်မှု

     ရမ်းခမ်းဟဲင် ဆေးရုံသည် တိကျသော ခွဲစိတ်မှုများနှင့် ခွဲစိတ်ပြီးနောက်ပိုင်း အရည်အသွေးမြင့် စောင့်ရှောက်မှုများကို ပေးအပ်နိုင်ရန် အတွေ့အကြုံရှိ ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြော ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကြီးများ၊ ခေတ်မီ ဆေးဝါးနည်းပညာများကို အသုံးပြု၍ အဆင့်မြင့် ဦးနှောက်ကျိတ် ကုသမှုများကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက် ရှိပါသည်။