နှလုံးစစ်ဆေးခြင်း (EKG): နှလုံးခုန်သံတိုင်းကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးပါ

     နှလုံးခုန်နှုန်း တိုင်းစက္ကန့်တိုင်း၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော မူမမှန်မှုများကို ဂရပ်ဖစ်လိုင်းများမှတစ်ဆင့် စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းသည် လျှပ်စစ်နှလုံးစက်ဖြင့် စစ်ဆေးခြင်း (EKG) ကို အလွယ်ကူဆုံး မြင်သာစေသည့် ဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။ ဤစစ်ဆေးမှုသည် မြန်ဆန်လွယ်ကူရုံသာမက ဆေးရုံ/ဆေးခန်းတိုင်းတွင် ရှိသင့်သည့် အခြေခံစစ်ဆေးမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ နှလုံးတုန်ခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း၊ မူးမေ့လဲချင်ခြင်း နှင့် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းများ ကြုံတွေ့ရပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသစစ်ဆေးရန် အလွန်လိုအပ်ပါသည်။

လျှပ်စစ်နှလုံးစက်ဖြင့် စစ်ဆေးခြင်း (EKG)

     လျှပ်စစ်နှလုံးစက်ဖြင့် စစ်ဆေးခြင်း (Electrocardiogram : EKG) ဆိုသည်မှာ နှလုံးတစ်ချက်စီ ခုန်တိုင်း ထွက်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်လှိုင်းများကို ဖမ်းယူ၍ နှလုံးရောဂါ သို့မဟုတ် နှလုံးခုန်နှုန်း မမှန်သည့် ရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို အခြေခံအားဖြင့် စစ်ဆေးရောဂါရှာဖွေခြင်း ဖြစ်သည်။

EKG ဖြင့် စစ်ဆေးတွေ့ရှိနိုင်သော ရောဂါများ

ဆရာဝန်များသည် EKG လှိုင်းဂရပ်များကို အသုံးပြု၍ နှလုံးခုန်နှုန်း မှန်/မမှန် နှင့် အထက်-အောက် နှလုံးအခန်းများ၏ အလုပ်လုပ်ပုံ စည်းချက်ညီ/မညီ အစရှိသော မူမမှန်မှုများကို စစ်ဆေးဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ပြီး အောက်ပါ နှလုံးရောဂါများကို စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်-

• နှလုံးခုန်နှုန်း မမှန်သည့်ရောဂါ (Cardiac Arrhythmia)
• ရုတ်တရက် နှလုံးသွေးကြောကျဉ်း/ပိတ်ရောဂါ (Acute Myocardial Ischemia)
• နှလုံးကြီးရောဂါ သို့မဟုတ် နှလုံးကြွက်သားထူထဲသည့်ရောဂါ
• မျိုးရိုးလိုက်သော နှလုံးရောဂါများ (ဥပမာ- Brugada Syndrome)
• နှလုံးအမြှေးပါး ရောင်ရမ်းသည့်ရောဂါ (Pericarditis)

တွဲဖက်ပြုလုပ်လေ့ရှိသော အခြားစစ်ဆေးမှုများ

EKG စစ်ဆေးချက်ရလဒ် ပုံမှန်ဖြစ်နေသော်လည်း ဂရပ်ပေါ်တွင် မပေါ်ဘဲ ကွယ်ဝှက်နေသည့် ရောဂါများ ရှိနေနိုင်ပါသေးသည်။ လူနာတွင် နှလုံးတုန်သည့်လက္ခဏာများ ရှိနေသော်လည်း EKG ၌ မူမမှန်မှုမတွေ့ပါက ဆရာဝန်မှ အောက်ပါ ပူးတွဲစစ်ဆေးမှုများကို ပြုလုပ်လေ့ရှိပါသည်-

• ၂၄ နာရီပတ်လုံး နှလုံးခုန်နှုန်းမှတ်တမ်းတင် စစ်ဆေးခြင်း (Holter Monitoring): ပုံမှန်စစ်ဆေးမှုတွင် မတွေ့ရသော်လည်း နှလုံးပုံမှန်မဟုတ်ဟု သံသယရှိပါက တပ်ဆင်အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး 24 နာရီပတ်လုံး စောင့်ကြည့်မှတ်တမ်းတင်ပေးပါသည်။ 
• ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားစဉ် နှလုံးလုပ်ဆောင်ရည် စစ်ဆေးခြင်း: သို့မဟုတ် ‘Exercise Stress Test’ (EST) ဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်သော လှုပ်ရှားမှုပြုလုပ်ချိန်၌ နှလုံးရောဂါ ရှိ/မရှိ စက်ပေါ်တွင် လမ်းလျှောက်ခိုင်း၍ စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။
• အာထရာဆောင်းဖြင့် နှလုံးစစ်ဆေးခြင်း (Echocardiogram): ရင်ဘတ်ဧရိယာကို အာထရာဆောင်း အကြိမ်ရေမြင့်လှိုင်းများဖြင့် စစ်ဆေးပြီး နှလုံးတည်ဆောက်ပုံ၊ နှလုံးကြွက်သား၊ နှလုံးညှစ်အား၊ သွေးလှည့်ပတ်မှု၊ အကျိတ် သို့မဟုတ် ပိုးဝင်ခြင်းများကို အသေးစိတ် ရုပ်ပုံဖော်ပေးပါသည်။

စစ်ဆေးသည့် အဆင့်ဆင့်များ

     ဆရာဝန်သည် လူနာ၏ ကျန်းမာရေးရာဇဝင်ကို စတင်မေးမြန်းပြီး စစ်ဆေးခန်းသို့ ပို့ဆောင်ကာ စမ်းသပ် ကုတင်ပေါ်တွင် ငြိမ်သက်စွာ လဲလျောင်းစေမည်ဖြစ်သည်။ ဝန်ထမ်းများက အရေပြားကို သန့်စင်ပေးပြီး ဂျယ်လ် (Gel) သုတ်လိမ်းကာ အီလက်ထရုတ် (Electrode) ပြား စုစုပေါင်း 10 ခုကို ရင်ဘတ်၊ လက်နှင့် ခြေထောက်များတွင် ကပ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ စက်မှ လှိုင်းပုံရိပ်များကို တွက်ချက်ဖော်ပြပေးမည်ဖြစ်ပြီး စစ်ဆေးမှုတစ်ခုလုံးသည် 15 မိနစ်ခန့်သာ ကြာမြင့်မည်ဖြစ်သည်။

EKG စစ်ဆေးချက် အဖြေဖတ်ခြင်း

စစ်ဆေးနေစဉ်အတွင်း စက်သည် လျှပ်စစ်လှိုင်းများကို လက်ခံရယူပြီး 12 လိုင်းပါဝင်သော EKG လှိုင်းဂရပ်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပါသည်။ ၎င်းတို့တွင်-

• P Wave: SA Node မှ လျှပ်စစ်စီးကြောင်းကို ဘယ်-ညာ အထက်နှလုံးခန်းများသို့ ပို့လွှတ်ပြီး ပြိုင်တူ ညှစ်ထုတ်လိုက်ချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော နိမ့်သည့် လှိုင်းပုံစံဖြစ်သည်။
• QRS Complex: ဘယ်-ညာ အောက်နှလုံးခန်းများ ညှစ်ထုတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် မြင့်မားထက်မြက်သော လျှပ်စစ်လှိုင်းဖြစ်သည်။
• T Wave: နှလုံးပြန်လည် အနားယူချိန် (ဖြေလျှော့ချိန်) တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လျှပ်စစ်လှိုင်းဖြစ်သည်။

ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်: နှလုံးခုန်နှုန်း မမှန်သည့်ရောဂါ Cardiac Arrhythmia

Q&A EKG စစ်ဆေးခြင်းဆိုင်ရာ အမေးများသော မေးခွန်းများ

Q:  EKG နှင့် ECG ကွာခြားမှု ရှိပါသလား။

A:  နှစ်ခုစလုံးသည် လျှပ်စစ်နှလုံးစက်ဖြင့် စစ်ဆေးခြင်းကိုပင် ရည်ညွှန်းပါသည်။ ကွဲပြားချက်မှာ အခေါ်အဝေါ် ပေါ်ပေါက်လာပုံ အနည်းငယ်သာ ဖြစ်သည်။ EKG သည် ဂျာမန်ဘာသာစကားမှ အတိုကောက်ယူထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဦးနှောက်လျှပ်စစ်လှိုင်းစစ်ဆေးခြင်း (EEG)  နှင့် မရောထွေးစေရန် EKG အတိုကောက်ကို ပိုမိုသုံးစွဲကြပါသည်။

Q:  ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး သို့မဟုတ် အန္တရာယ် ရှိပါသလား ?

A:  EKG စစ်ဆေးခြင်းသည် လျှပ်စစ်လှိုင်းสัญญาณများကိုသာ ဖမ်းယူမှတ်တမ်းတင်ခြင်းဖြစ်သောကြောင့် နာကျင်မှု သို့မဟုတ် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး လုံးဝမရှိပါ။ စစ်ဆေးချိန် 5 - 10 မိနစ်ခန့်သာ ကြာမြင့်ပြီး စစ်ဆေးပြီးပါက ပုံမှန်အတိုင်း နေထိုင်သွားလာနိုင်ပါသည်။

စစ်ဆေးခြင်းမပြုမီ မည်သို့ပြင်ဆင်ရမည်နည်း

စစ်ဆေးမှုမပြုမီ တစ်ရက်အလိုတွင် ပြင်းထန်သော ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါသည်။ စစ်ဆေးမှု ထိရောက်မှုရှိစေရန်အတွက် အာဟာရဖြည့်စွက်စာများ သို့မဟုတ် ပုံမှန်သောက်သုံးနေသော ဆေးဝါးများရှိပါက ဆရာဝန်အား ကြိုတင်အကြောင်းကြားပေးပါ။

စစ်ဆေးခြင်း၏ ကန့်သတ်ချက်များ

     ဤစစ်ဆေးမှုသည် ထိရောက်မှုရှိသော်လည်း အခြားသော စစ်ဆေးမှုများနှင့် တွဲဖက်လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ လက္ခဏာများသည် သီးခြားရောဂါတစ်မျိုးမျိုးဆီသို့ ဦးတည်နေပါက ဆရာဝန်မှ နှလုံးသွေးကြောထဲ ဆေးထိုး၍ ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Cardiac Catheterization)