ပီနျူမိုကော့ကပ်စ် ကာကွယ်ဆေး- အဆုတ်ရောင်နှင့် အခြားရောဂါများအတွက် ခုခံအားမြှင့်တင်ပါ။

     နျူမိုခိုကယ် ကာကွယ်ဆေးများကို “အဆုတ်ရောင်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး” ဟုသာ လွယ်ကူစွာ နားလည်လေ့ရှိကြသည်။ သို့သော် နျူမိုခိုးကပ်စ် ဗက်တီးရီးယားသည် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ခန္ဓာကိုယ်အခြေအနေပေါ် မူတည်၍ အမျိုးမျိုးသော ရောဂါများကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ အချို့သော ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများသည် သုံးရက်အတွင်း သက်သာပျောက်ကင်းနိုင်သော်လည်း၊ အချို့မှာ ပြင်းထန်သော ပြန့်နှံ့နျူမိုခိုကယ်ရောဂါ (IPD) အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းသွားပြီး နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဤဆောင်းပါးသည် နျူမိုခိုကယ် ကာကွယ်ဆေးအကြောင်းကို ရှင်းလင်းလွယ်ကူစွာ နားလည်စေရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။

နျူမိုခိုကယ် ရောဂါဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။

နျူမိုခိုကယ် ရောဂါသည် မိုးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီတို့တွင် အဖြစ်များသော Streptococcus pneumoniae ဗက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်။ ၎င်းသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းမှ ထွက်ရှိသော အစက်အပေါက်များမှတစ်ဆင့် ပြန့်ပွားသည်။ ဗက်တီးရီးယားသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး အမြှေးပါးကို ပျက်စီးစေပြီးနောက် သွေးကြောအတွင်းသို့ ရောက်ရှိသွားကာ အောက်ပါ ပြင်းထန်သော ရောဂါအမျိုးမျိုးကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်-

• အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (Pneumonia)
• ဦးနှောက်မြှေးရောင်ရောဂါ (Meningitis)
• ထိပ်ခတ်နာ (Sinusitis)
• နားအလယ်ပိုင်း ရောင်ရမ်းခြင်း (Otitis media)
• သွေးအတွင်း ဗက်တီးရီးယားဝင်ရောက်ခြင်း (Bacteremia)

မည်သူများ ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများသနည်း။

အထူးဂရုစိုက် စောင့်ကြည့်ရမည့် ရောဂါကူးစက်လွယ်သော လူအုပ်စုများမှာ-

• ကိုယ်ခံအားစနစ် ပုံမှန် မဖွံ့ဖြိုးသေးသည့် ကလေးငယ်များ၊ အထူးသဖြင့် အသက် ၂ နှစ်အောက် ကလေးများ။
• ကိုယ်ခံအားစနစ် သဘာဝအတိုင်း အားနည်းလာသည့် သက်ကြီးရွယ်အိုများ။
• ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းပြီး ရောဂါကူးစက်နိုင်ခြေ ပိုများသည့် နာတာရှည်ရောဂါသည်များ။

ရောဂါကာကွယ်ရန် နျူမိုခိုကယ် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း

ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းသည် နျူမိုခိုကယ် ကူးစက်ရောဂါများကို ကာကွယ်ရန် အဓိကနည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိတွင် နျူမိုခိုကယ် ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား နှစ်မျိုးရှိပါသည်-

၁။ Pneumococcal Conjugate Vaccine (PCV)

     ဤကာကွယ်ဆေးသည် သီးခြားနျူမိုခိုကယ် မျိုးစိတ်များကို ကာကွယ်ရန် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးပါသည်။ ရရှိနိုင်သော အမျိုးအစားများမှာ PCV10၊ PCV13၊ PCV15 နှင့် နောက်ဆုံးပေါ် PCV20 တို့ဖြစ်ကြပါသည်။

PCV20 ကာကွယ်ဆေး

     ဆေးပညာအသိုင်းအဝိုင်းသည် ပဋိဇီဝဆေးယဉ်ပါးသော မျိုးစိတ်အချို့အပါအဝင် နျူမိုခိုးကပ်စ် မျိုးစိတ် ၂၀ ကို ကာကွယ်ရန် Prevenar 20 သို့မဟုတ် PCV20 (Pneumococcal Conjugate Vaccine) ကို ထုတ်လုပ်ထားပါသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို အသက် ၂ လနှင့်အထက် လူတိုင်းအတွက် ခွင့်ပြုထားပါသည်။

PCV20 မှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သော မျိုးစိတ်များ

     PCV20 သည် အောက်ပါ မျိုးစိတ် (Serotypes) ၂၀ ခုကို ကာကွယ်ပေးပါသည်- 1, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7F, 8, 9V, 10A, 11A, 12F, 14, 15B, 18C, 19A, 19F, 22F, 23F နှင့် 33F တို့ဖြစ်ကြသည်။

၂။ Pneumococcal Polysaccharide Vaccine (PPSV)

     PPSV23 (Pneumococcal Polysaccharide Vaccine) သည် နျူမိုခိုကယ် မျိုးစိတ် ၂၃ ခုကို ကာကွယ်ပေးပြီး ပြင်းထန်သော ကူးစက်ရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် အဓိက အသုံးပြုပါသည်။

မည်သူများ ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်သနည်း။

• အသက် ၂ နှစ်အောက် ကလေးများ
• HIV ပိုးရှိသူများကဲ့သို့ ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသူများ
• ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောမကြီး အရည် (CSF) ယိုစိမ့်မှုရှိသော လူနာများ
• အကြားအာရုံစက် (Cochlear implant) တပ်ဆင်ထားသူများ
• ဆီးချို၊ နှလုံးရောဂါ သို့မဟုတ် နာတာရှည် အဆုတ်ရောဂါကဲ့သို့ နာတာရှည် ရောဂါအခံရှိသူများ

ကာကွယ်ဆေး မထိုးမီ သတိပြုရန် အချက်များ

• ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ပေးသူသည် အသင့်တော်ဆုံး ကာကွယ်ဆေးကို ဆုံးဖြတ်ရန် လူနာ၏ အခြေအနေကို စစ်ဆေးပေးပါလိမ့်မည်။
• ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်များ၊ ရုတ်တရက် ဖျားနာနေသူများ သို့မဟုတ် ယခင် ကာကွယ်ဆေး ကြောင့် ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတဲ့မှု ခံစားခဲ့ရသူများအတွက် နျူမိုခိုကယ် ကာကွယ်ဆေး ထိုးရန် မတိုက်တွန်းပါ။
• တွေ့ရှိရလေ့ရှိသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများမှာ အိပ်ငိုက်ခြင်း၊ ဆေးထိုးသည့်နေရာ ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် နီရဲခြင်း၊ အစားအသောက် ပျက်ခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းအပြင် ထပ်မံပြုလုပ်ရမည့် ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းများ

ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းသည် ရောဂါကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးသော နည်းလမ်းဖြစ်သော်လည်း အခြားသော နည်းလမ်းများသည်လည်း အရေးပါသည်-

• အသက်ရှူလမ်းကြောင်းမှ ကူးစက်မှုကို လျှော့ချရန် နှာခေါင်းစည်း (Mask) တပ်ဆင်ခြင်း
• လူထူထပ်သော နေရာများကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း
• ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူများနှင့် ထိတွေ့မှုကို လျှော့ချခြင်း
• တစ်ကိုယ်ရေ သန့်ရှင်းရေးကို ထိန်းသိမ်းခြင်း

တုပ်ကွေး ကာကွယ်ဆေးကဲ့သို့ အခြားသော အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ကာကွယ်ဆေးများ ထိုးနှံခြင်းသည်လည်း နျူမိုခိုကယ် ရောဂါကူးစက်နိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်၊ အကြောင်းမှာ ပူးတွဲ ကူးစက်မှုများ ဖြစ်ပွားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။