ကလေးဝမ်းလျှောစဉ် နို့ပြောင်းသောက်သင့်သလား၊ ဘယ်လိုနို့မျိုး ရွေးချယ်ရမလဲ?

     ဝမ်းလျှောခြင်းသည် ကလေးငယ်များတွင် မကြာခဏဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ကလေးငယ် သို့မဟုတ် နို့သောက်နေဆဲအရွယ်တွင် မိဘများကို ပူပန်စေတတ်ပါသည်။ လူအများစုသည် "ဝမ်းပျော့ပျော့သွားခြင်း" နှင့် "ဝမ်းလျှောခြင်း" တို့၏ အဓိပ္ပာယ်မတူညီသည်ကို ရောထွေးတတ်ကြပါသည်။ ထို့ကြောင့် မိဘများသည် ကလေး၏ ပုံမှန်ဝမ်းသွားသည့် သဘာဝကို ပုံမှန်စောင့်ကြည့်သင့်ပါသည်။ ထူးခြားသော အပြောင်းအလဲများ သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများတွေ့ရှိပါက ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်ပြသ စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။

ဝမ်းပျော့သွားခြင်းနှင့် ဝမ်းလျှောခြင်းကြားခြားနားချက်

၁။ ဝမ်းပျော့သွားခြင်း

     မိခင်နို့ သို့မဟုတ် သောက်နို့တိုက်ကျွေးနေသော ကလေးငယ်များတွင် ဝမ်းပျော့ပျော့ သို့မဟုတ် ပျော့ဖတ်ဖတ် သွားခြင်းမှာ ပုံမှန်ဖြစ်ပါသည်။

၂။ ဝမ်းလျှောခြင်း

ဝမ်းလျှောခြင်းဆိုသည်မှာ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ရေကဲ့သို့ အရည်များ ပုံမှန်ထက် ပိုမိုဝမ်းသွားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တစ်နေ့လျှင် အနည်းဆုံး ၃ ကြိမ် သို့မဟုတ် အရည်/အချွဲ သွေးပါသော ဝမ်း အနည်းဆုံး ၁ ကြိမ် သွားခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ ထို့အပြင် အောက်ပါလက္ခဏာများထဲမှ တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်မက ပါဝင်တွဲဖက်ဖြစ်ပွားနိုင်ပါသည်-

• ဗိုက်နာခြင်းနှင့် အစားအသောက်ပျက်ခြင်း
• ဂျီကျခြင်း၊ မှိုင်နေခြင်း သို့မဟုတ် လန်းဆန်းမှုမရှိခြင်း
• အဖျားကြီးခြင်းနှင့် အန်ခြင်း
• ဆီးသွားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးအရောင် ရင့်ခြင်း

ကလေးများတွင် ဝမ်းလျှောရသည့် အကြောင်းရင်းများ

     ကလေးငယ်များတွင် ဝမ်းလျှောရသည့် အကြောင်းရင်းများစွာ ရှိပါသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခြင်း၊ ဗက်တီးရီးယား ကူးစက်ခြင်း၊ နို့မမတည့်ခြင်း (Cow's milk protein allergy) နှင့် အချို့သော ပဋိဇီဝဆေးများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဝမ်းလျှောခြင်းသည် ရေဓာတ်နှင့် ဓာတ်ဆားဓာတ် ဆုံးရှုံးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ ပြင်းထန်သော အခြေအနေများတွင် ကလေးသည် ပိုမိုဂျီကျခြင်း၊ မှိုင်သွားခြင်းနှင့် ဆီးနည်းနည်းသာ သွားခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ဤလက္ခဏာများသည် ဆေးရုံ/ဆေးခန်းသို့ ချက်ချင်း သွားရောက်ပြသရန် လိုအပ်ပါသည်။

ဝမ်းလျှောနေစဉ် နို့ ဆက်လက်တိုက်ကျွေးခြင်း- အရေးကြီးသောအချက်များ

ကလေးငယ် ဝမ်းလျှောသည့်အခါ နို့တိုက်ခြင်းကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန် မလိုအပ်ပါ။ ထိုအစား သင့်တော်သော နို့အမျိုးအစားကို ရွေးချယ်တိုက်ကျွေးသင့်ပါသည်-

• မိခင်နို့စို့သော ကလေးများအတွက်- မိခင်နို့တွင် ရောဂါခုခံအားဓာတ်များ ပါဝင်ပြီး အစာချေစနစ် ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေရန် ကူညီပေးသောကြောင့် မိခင်နို့ကို ဆက်လက်တိုက်ကျွေးပါ။ နို့ခဏခဏ ပိုမိုတိုက်ပေးခြင်းသည် ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်မှုကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါသည်။
• သောက်နို့စို့သော ကလေးများအတွက်- နို့ဖျော်စပ်သည့် နှုန်းကို ပုံမှန်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းပါ။ ကလေးသည် တစ်ကြိမ်လျှင် နို့နည်းနည်းပဲ သောက်ပါက လုံလောက်သော အာဟာရရရှိစေရန် နို့တိုက်သည့် အကြိမ်ရေကို တိုးပေးပါ။ ထို့အပြင် ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်မှုကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ဆုံးရှုံးသွားသော ဓာတ်ဆားများကို ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် ဓာတ်ဆားရည် (ORS) တိုက်ပေးသင့်ပါသည်။

အချို့သော အခြေအနေများတွင် နို့မှုန့်အမျိုးအစား ပြောင်းလဲခြင်း

     အချို့သော အခြေအနေများတွင် လက်တိုစ်ဓာတ်မပါသော (Lactose-free) နို့မှုန့်သို့ ယာယီပြောင်းလဲရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။ ဝမ်းလျှောနေစဉ်အတွင်း အူလမ်းကြောင်း၏ အစာချေဖျက်မှုနှင့် စုပ်ယူမှုစနစ်များ ထိခိုက်နိုင်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် လက်တေ့စ် (Lactase) အင်ဇိုင်း ထုတ်လုပ်ပေးသည့် အူနံရံဆဲလ်များ ပျက်စီးမှုကြောင့် ယာယီ လက်တိုစ် မမတည့်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ လက္ခဏာများ ကောင်းမွန်လာသည်အထိ လက်တိုစ်မပါသော နို့မှုန့်ကို အသုံးပြုနိုင်ပြီး၊ ထို့နောက် ပုံမှန်နို့မှုန့်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲနိုင်ပါသည်။

မလိုအပ်ဘဲ ဝမ်းပိတ်ဆေးများ တိုက်ကျွေးခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ပါ

     ဆရာဝန် ညွှန်ကြားချက်မပါဘဲ ကလေးများကို ဝမ်းပိတ်ဆေးများ မတိုက်သင့်ပါ။ ထိုဆေးများသည် အူလမ်းကြောင်းအတွင်းမှ ရောဂါပိုးများကို စွန့်ထုတ်ခြင်းကို တားဆီးပေးသဖြင့် အဆိပ်အတောက်များ စုပုံလာခြင်း သို့မဟုတ် အူလမ်းကြောင်းပြင်ပသို့ ဗက်တီးရီးယားများ ပြန့်နှံ့သွားခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် အူ၏ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်မှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေပြီး ဗိုက်အောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် လေပွခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

အချက်အလက် ပံ့ပိုးပေးသူ-
ဆာစီပါ ကာရင်ထရာကူးလ် (Sasipa Karintrakul)
ကျွမ်းကျင်အာဟာရဆရာဝန် (Registered Dietitian)