အဆီများသော အစားအစာနှင့် သည်းခြေအိတ်ကျောက်တည်ခြင်း အန္တရာယ်

     သည်းခြေကျောက်တည်သူအချို့သည် ဗိုက်ကို အာထရာဆောင်းရိုက်ကြည့်မှသာ သိရှိကြပြီး မည်သည့်လက္ခဏာမျှ မပြတတ်ကြပါ။ 'ဗိုက်အောင့်ခြင်း' သည် ဆရာဝန်များ ခဏခဏတွေ့ရလေ့ရှိသော သတိပေးလက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ အများအားဖြင့် ညာဘက်နံရိုးအောက်တွင် ရုတ်တရက် သို့မဟုတ် နာတာရှည် နာကျင်တတ်ပါသည်။ အသက်ကြီးသူများ၊ ကလေးခဏခဏမွေးထားသူများနှင့် အဆီများသောအစားအစာများကြောင့် ဝလွန်သူများသည် ဖြစ်နိုင်ခြေပိုများပါသည်။ အဓိကဖြေရှင်းနည်းတစ်ခုမှာ သည်းခြေအိတ်ကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်း

     သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်း (Gallstones/Cholelithiasis) ဆိုသည်မှာ သည်းခြေရည်အတွင်းရှိ ဒြပ်ပေါင်းများ အနိမ့်ကျပြီး ခဲသွားကာ သည်းခြေအိတ်အတွင်း ပိတ်ဆို့သည့် ရောဂါဖြစ်ပါသည်။ ကျောက်အသေးလေးမှသည် ဂေါက်သီးအရွယ်အထိ အရွယ်အစားအမျိုးမျိုးရှိပြီး အလုံးရေများစွာလည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ သည်းခြေအိတ်၏ ညှစ်အားမမှန်ခြင်း၊ သွေးနီဥများ လွယ်ကူစွာ ပျက်စီးခြင်းနှင့် ကော်လက်စထရောကဲ့သို့ သည်းခြေရည်၏ ပါဝင်ပစ္စည်းများ လွန်ကဲခြင်း သို့မဟုတ် နည်းလွန်းခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်းဖြစ်ပါသည်။

သည်းခြေကျောက် အမျိုးအစားများ

သည်းခြေကျောက်အမျိုးအစားများကို ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းပေါ်မူတည်၍ ခွဲခြားထားသဖြင့် 'ကျောက်၏ အရောင်' တူညီမည်မဟုတ်ပါ။

1.  ကော်လက်စထရောကြောင့်ဖြစ်သော ကျောက် 

     ကော်လက်စထရော ပမာဏမြင့်မားမှုသည် အခြားဘေးထွက်ပစ္စည်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ သည်းခြေရည်နှင့် ရောနှောသွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ပြင်းအားများသော သည်းခြေရည်သည် အဖြူရောင်၊ အဝါရောင် သို့မဟုတ် အစိမ်းရောင် ခဲသွားတတ်ပါသည်။ သို့သော် အချို့သူများတွင် သည်းခြေအိတ်ကြွက်သားများ ညှစ်အားမကောင်းခြင်းကြောင့် အရည်များစုပုံပြီး ကျောက်အဖြစ် အနိမ့်ကျသွားခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

2.  ဆိုးဆေးကြောင့်ဖြစ်သော ကျောက် (Pigment Stones)

     ဤကျောက်အမျိုးအစားကို ၁၅-၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် တွေ့ရှိရပြီး အများအားဖြင့် သွေးရောဂါရှိသူများတွင် တွေ့ရတတ်ပါသည်။ သွေးနီဥများ ပိုမိုပျက်စီးခြင်းကြောင့် ဘီလီရူဘင် (Bilirubin) ဓာတ်များပြားလာပြီး သည်းခြေရည်နှင့်ပေါင်းစပ်ကာ "ညိုမည်းသောအရောင်" သို့မဟုတ် "အနက်ရောင်" ကျောက်များအဖြစ် အနိမ့်ကျသွားခြင်းဖြစ်ပါသည်။

သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်း၏ လက္ခဏာများ

• အဆီများသော အစားအစာများ စားသုံးပြီးပါက ဗိုက်ကယ်ခြင်း၊ ရင်ပြည့်ခြင်း
• ညာဘက်နံရိုးအောက်မှ နာကျင်မှုသည် ကျောကုန်းနှင့် ပခုံးအောက်ဘက်အထိ ပျံ့နှံ့သွားခြင်း
• လေပွခြင်း၊ ရင်ပူခြင်း၊ အစာမကြေခြင်း
• ပျို့အန်ခြင်း
• အသားဝါ၊ မျက်လုံးဝါ၊ ဆီးရောင်ရင့်ခြင်း

သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်းကို ရောဂါရှာဖွေခြင်း

     ယခုအခါ ဆရာဝန်များသည် ဗိုက်အာထရာဆောင်းရိုက်ခြင်းဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို လွယ်ကူစွာ စစ်ဆေးနိုင်ပြီဖြစ်ပါသည်။ ထို့အပြင် ရောက်ရှိရန်ခက်ခဲသောနေရာများရှိ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်သော ရောဂါများကို မှန်ပြောင်းဖြင့် သည်းခြေပြွန်နှင့် မုန့်ချိုအိတ် စစ်ဆေးခြင်း (ERCP) ဖြင့် တိကျစွာ စစ်ဆေးနိုင်သည့်အပြင်၊ သည်းခြေပြွန်အတွင်းရှိ ကျောက်များကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖယ်ရှားကုသနိုင်ပါသည်။ မည်သည့်လက္ခဏာမျှ မပြသော သည်းခြေကျောက်တည်သူများအတွက်မူ ဆရာဝန်မှ အနီးကပ် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးရန် လိုအပ်ပါသည်။

မည်သူတွေ သည်းခြေကျောက်တည်နိုင်ခြေ ပိုများသနည်း။

• အသက် ၄၀ အထက်ရှိသူများ (အမျိုးသားများထက် အမျိုးသမီးများတွင် ပိုမိုတွေ့ရသည်)
• အဆီများသော အစားအစာများကို ပုံမှန်စားသုံးခြင်းကြောင့် ဝလွန်သူများ
• ကလေးခဏခဏမွေးထားသူများ (သည်းခြေအိတ်ညှစ်အား လျော့နည်းသွားပြီး အနိမ့်ကျလွယ်စေသည်)
• မိသားစုအတွင်း သည်းခြေကျောက်တည်ဖူးသူ ရှိသူများ
• အချို့သော ဆေးဝါးများ သုံးစွဲသူများနှင့် အစာအိမ်ခွဲစိတ်ဖူးသူများ

သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်းသည် ထင်မှတ်ထားသည်ထက် ပိုမိုအန္တရာယ်များပါသည်

သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အန္တရာယ်များသည် သည်းခြေအိတ် ကိုယ်တိုင်မှ စတင်ပါသည်။

• သည်းခြေအိတ်ပြွန်တွင် ကျောက်ပိတ်ဆို့ပါက- ပြင်းထန်သော လက္ခဏာများဖြင့် ဆရာဝန်ထံ ရောက်ရှိလာသော လူနာများတွင် အများအားဖြင့် သည်းခြေအိတ်ရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်တတ်ပါသည်။
• ပင်မသည်းခြေပြွန်အတွင်းသို့ ကျောက်ကျသွားပါက- အသားဝါ၊ မျက်လုံးဝါခြင်းနှင့် သည်းခြေလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
• အူသိမ်အတွင်းသို့ ကျောက်ပိတ်ဆို့ပါက- ကျောက်သည် အလွန်ကြီးမားပြီး သည်းခြေအိတ်နှင့် အူကြား ပေါက်ပြဲသွားပါက၊ ကျောက်သည် အစာလမ်းကြောင်းကို ပိတ်ဆို့သွားစေပြီး ပြင်းထန်စွာ ဗိုက်ကယ်ခြင်းနှင့် အန်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ထိုလူနာများသည် အရေးပေါ် ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။

သည်းခြေအိတ်အတွင်းရှိ ကျောက်များသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ရှူးများကိုလည်း ရောင်ရမ်းစေပါသည်။ သည်းခြေအိတ် နံရံများနှင့် ကြာရှည်စွာ ပွတ်တိုက်မိသောအခါ သည်းခြေအိတ်ကင်ဆာအထိ ဖြစ်ပွားသွားနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းရှိပါသည်။

သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်းကို ကုသခြင်း

     သည်းခြေကျောက်တည်ခြင်းကို ကုသခြင်းသည် ရောဂါ၏ အဆင့်ပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ သည်းခြေအိတ် ခွဲစိတ်ထုတ်ယူခြင်းသည် အဓိက ကုသနည်းဖြစ်ပြီး၊ ဆရာဝန်မှ လူနာတစ်ဦးချင်းစီနှင့် သင့်တော်မည့် နည်းလမ်းကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားမည် ဖြစ်ပါသည်။ လက်ရှိတွင် မှန်ပြောင်းဖြင့် သည်းခြေအိတ် ခွဲစိတ်ခြင်း (Laparoscopic Surgery) သည် စံနှုန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပုံမှန်ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာထက် လူနာကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ပြန်လည်သက်သာစေပါသည်။ အချို့လူနာများမှာ မနက်ပိုင်းလာပြီး ညနေ သို့မဟုတ် ညပိုင်းတွင် အိမ်ပြန်နိုင်သော်လည်း အများအားဖြင့် စောင့်ကြည့်ရန်အတွက် ဆေးရုံတွင် ၁-၂ ရက်ခန့် နားရလေ့ရှိပါသည်။

ရောဂါမဖြစ်မီ ကာကွယ်ခြင်း - 'ထိန်းချုပ်နိုင်သော' အရာများမှ စတင်ပါ

• ပုံမှန် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ပါ။
• အစားအစာ အရသာများကို သတိထားပါ၊ မကောင်းသော အဆီများကို လျှော့ချပါ၊ အထူးသဖြင့် အဆီများသော အသားများ၊ အကြော်များနှင့် မုန့်များမှ ရရှိသော အပြည့်အဝအဆီများကို လျှော့ပါ။
• ငါး သို့မဟုတ် သီးနှံဆီများမှ ကောင်းသောအဆီ (HDL) စားသုံးမှုကို တိုးမြှင့်ပါ။
• ကိုယ်အလေးချိန်ကို ပုံမှန်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းပါ၊ မြန်ဆန်လွန်းစွာ ကိုယ်အလေးချိန် မလျှော့ပါနှင့် (တစ်ပတ်လျှင် ၁.၅ ကီလိုဂရမ်ထက် ပိုမလျှော့ပါနှင့်)။
• အမျှင်ဓာတ် မြင့်မားစွာပါဝင်သော အစားအစာများဖြစ်သည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီးဝလံများနှင့် ဂျုံကြမ်းများကို စားသုံးပါ၊ ၎င်းသည် အစာချေစနစ်ကို ကူညီပေးပြီး အနိမ့်ကျနိုင်သော သည်းခြေအက်ဆစ် ပမာဏကို လျှော့ချပေးကာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ကော်လက်စထရော ပမာဏကို ထိန်းချုပ်ပေးပါသည်။