ကလေးရှူသွင်းစဉ် ခရွတ်ခရွတ်သံထွက်ခြင်း အကြောင်းရင်းနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်နည်းများ

     ကလေးငယ်များ အသက်ရှူရာတွင် တရှူးရှူး သို့မဟုတ် တရွှီရွှီ အသံမြည်သည့် လက္ခဏာသည် မွေးစကလေးငယ်များနှင့် ကလေးငယ်များတွင် အလွန်တွေ့ရများပြီး မိဘများကို အလွန်စိုးရိမ်ပူပန်စေပါသည်။ ဖြစ်ပွားရသည့် အဓိကအကြောင်းအရင်းမှာ ကလေးငယ်များ၏ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းသည် သေးငယ်ပြီး ကျဉ်းမြောင်းသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သလိပ် သို့မဟုတ် နှာရည် အနည်းငယ်ရှိရုံဖြင့် သို့မဟုတ် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ဖွံ့ဖြိုးမှု မပြည့်စုံသေးသောအခါ အသက်ရှူသံ အသံကျယ်ကျယ် မြည်လာရခြင်းဖြစ်သည်။

လက္ခဏာနှင့် အရွယ်အစားအလိုက် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော အကြောင်းအရင်းများ

1. လေပြွန် သို့မဟုတ် အသံအိုးနုခြင်း (Laryngomalacia)

• မွေးစမှ ၆ လအရွယ် ကလေးငယ်များတွင် အတွေ့များပါသည်။ 
• အသံအိုး အရိုးနု ဖွံ့ဖြိုးမှု မပြည့်စုံသေးဘဲ ပျော့တွဲနေသည့်အတွက် အသက်ရှူရာတွင် အသံမြည်လာခြင်းဖြစ်သည်။
• ပက်လက်အိပ်ချိန်၊ ငိုချိန် သို့မဟုတ် နို့သောက်ချိန်များတွင် အသက်ရှူသံ ပိုမိုကျယ်လောင်လာတတ်ပါသည်။ 

ကလေးငယ်များတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သော အခြေအနေများ

• ပြင်းထန်မှုမရှိသော အခြေအနေ: ကလေးသည် တက်ကြွလန်းဆန်းပြီး ကိုယ်အလေးချိန် မှန်မှန်တက်ကာ အသက်ရှူရခက်ခဲသည့် လက္ခဏာများ မရှိပါ။ အရွယ်ရောက်လာသည်နှင့်အမျှ (အသက် 1–2 နှစ်အတွင်း) အလိုအလျောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်သွားလေ့ရှိပါသည်။
• อาการပြင်းထန်သော အခြေအနေ: အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း၊ မောဟိုက်ခြင်း၊ အောက်ဆီဂျင်ချို့တဲ့ခြင်း၊ ကြီးထွားမှု မမှန်ခြင်း သို့မဟုတ် အစာအိမ်အက်ဆစ်အထက်လှန်ခြင်းများ ဒွန်တွဲဖြစ်ပေါ်ပါက ဆရာဝန်မှ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း မှန်ပြောင်းကြည့်ရှုခြင်း၊ အက်ဆစ်လျှော့ဆေးပေးခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသခြင်း စသည့် လိုအပ်သော ထပ်ဆောင်းကုသမှုများကို စစဉ်းစားပေးပါလိမ့်မည်။

2.  နှာခေါင်းခေါင်းအတွင်း နှာရည် သို့မဟုတ် နှာခြောက်များ ပိတ်ဆို့နေခြင်း

     ကလေးငယ်များ၏ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းသည် သေးငယ်ပြီး ကျဉ်းမြောင်းသောကြောင့် နှာရည် သို့မဟုတ် နှာခြောက် အနည်းငယ်ရှိရုံဖြင့် အသက်ရှူရခက်ခဲပြီး နှာခေါင်းမှ အသက်ရှူသံ တရှူးရှူး မြည်လာရခြင်းဖြစ်သည်။

3.  အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ကူးစက်ရောဂါများ (ဥပမာ- RSV ဗိုင်းရပ်စ်၊ တုပ်ကွေး သို့မဟုတ် အခြားဗိုင်းရပ်စ်များ)

     ဖျားခြင်း၊ ခဏခဏချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် လေပြွန်နှင့် အဆုတ်အတွင်း သလိပ်များစွာရှိပါက အသက်ရှူလျှင် လေချွန်သံ (Wheezing) သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်ထဲမှ တရွှီရွှီအသံများ ပါဝင်လာနိုင်ပါသည်။

4.  လေထုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဓာတ်မတည့်မှုများ

     ဖုန်မှုန့်များ၊ PM 2.5၊ ဆေးလိပ်ငွေ့၊ တိရစ္ဆာန်အမွှေး သို့မဟုတ် အေးစက်/ခြောက်သွေ့သော လေထုတို့သည် နှာခေါင်းအတွင်းမြှေးကို ရောင်ရမ်းစေပြီး နှာရည်ထွက်ရှိမှုကို ပိုမိုများပြားစေပါသည်။

5.  မွေးစကလေးငယ်များတွင် အစာအိမ်အက်ဆစ် အထက်လှန်ခြင်း (GERD)

ကလေးငယ်များ၏ အစာခြေစနစ်နှင့် အစာရေမျိုပြွန် အောက်ခြေကြွက်သားကွင်းများ ဖွံ့ဖြိုးမှု မပြည့်စုံသေးသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

• နို့ သို့မဟုတ် အစာအိမ်ထဲမှ အစာခြေရည်များ အလွယ်တကူ အထက်သို့ ပြန်တက်လာနိုင်ပါသည်။ 
• လည်ချောင်း သို့မဟုတ် လေပြွန်ထံသို့ ပြန်တက်လာပါက သလိပ်ရှိသကဲ့သို့ တရှူးရှူးအသံ မြည်လာနိုင်ပြီး အများအားဖြင့် နို့သောက်ပြီးချိန်များတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါသည်။

5 မျိုးသော အိမ်တွင်း ရှေးဦးပြုစုပြုစုစောင့်ရှောက်နည်းများ

• ဆားရည်ခတ်ပေးခြင်းနှင့် နှာရည်စုပ်ထုတ်ပေးခြင်း: မွေးစကလေးငယ်ဖြစ်ပါက ပိုးသန့်စင်ထားသော ဆားရည် (NSS 0.9%) ကို နှာခေါင်းတစ်ဖက်လျှင် 2–3 စက်ခတ်ပေးပါ သို့မဟုတ် ကလေးသုံး ဆားရည်စပရေးဖျန်းပေး၍ နှာရည်များကို ပျော်စေပြီးမှ နို့မတိုက်မီနှင့် မအိပ်မီအချိန်များတွင် စုပ်လုံး သို့မဟုတ် နှာရည်စုပ်စက်ဖြင့် ညင်သာစွာ စုပ်ထုတ်ပေးပါ။
• ဆားရည်ဖြင့် နှာခေါင်းဆေးပေးခြင်း: ကလေးကြီးများ သို့မဟုတ် နှာညှစ်တတ်သော ကလေးများအတွက် ဆေးထိုးပြွန် (Syringe) တွင် ဆားရည်ထည့်၍ နှာခေါင်းဆေးပေးခြင်းဖြင့် နှာရည်နှင့် ဖုန်မှုန့်များကို ဆေးကြောပေးနိုင်ပါသည်။
• သင့်တော်သော အိပ်စက်မှုပုံစံ ပြုလုပ်ပေးခြင်း: ခေါင်းပိုင်းကို အနည်းငယ် (အကြမ်းအားဖြင့် 15–30 ဒီဂရီခန့်) မြှင့်ပေးပါ သို့မဟုတ် ဘေးစောင်းအိပ်ပေးခြင်းဖြင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ပိုမိုရှင်းလင်းစေပါသည်။
• ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြုပြင်ဖန်တီးပေးခြင်း: ဆေးလိပ်ငွေ့၊ ဖုန်မှုန့်များကို ရှောင်ရှားပါ၊ လေသန့်စက်ဖွင့်ပေးပါ သို့မဟုတ် အခန်းအပူချိန်ကို အလွန်အေးစက်မနေစေရန် ထိန်းညှိပေးပါ။
• နို့တိုက်ပြီးနောက် ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း: နို့တိုက်ပြီးတိုင်း ကလေးကို လေထုတ်ပေးပါ၊ နို့တိုက်ပြီးနောက် 20 - 30 မိနစ်ခန့် ကိုယ်ထည်ကို မတ်မတ် သို့မဟုတ် ခေါင်းပိုင်းကို မြှင့်ထားပေးပါ။ အစာအိမ်အက်ဆစ် အထက်လှန်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် နို့တိုက်ပြီးပြီးချင်း ချက်ချင်း ပက်လက်လှဲမသိပ်ပါနှင့်။

4 မျိုးသော ဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်းပြသရမည့် အန္တရာယ်လက္ခဏာများ (Red Flags)

အောက်ပါလက္ခဏာများထဲမှ တစ်ခုခုတွေ့ရှိပါက အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ဆေးရုံသို့ ချက်ချင်း သွားရောက်ပြသသင့်ပါသည်။

• အသက်ရှူမြန်/မောဟိုက်ခြင်း: ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အသက်ရှူမြန်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်ချိုင့်ဝင်ခြင်း၊ နံရိုးကြားချိုင့်ဝင်ခြင်း၊ အသက်ရှူသွင်းချိန်တွင် နှာခေါင်းပေါက် ပွင့်ထွက်လာခြင်း။
• အောက်ဆီဂျင် ချို့တဲ့သည့် လက္ခဏာ: နှုတ်ခမ်း၊ ခြေသည်းလက်သည်း၊ ခြေဖျားလက်ဖျားများ ပြာနှမ်းခြင်း၊ ဖြူဖျော့ခြင်း သို့မဟုတ် အရေပြား ကွက်လာခြင်း။
• မှိုင်းထိုင်းနေခြင်း: နို့မသောက်ခြင်း၊ နို့သောက်နှုန်း သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားခြင်း၊ အသံမထွက်ဘဲ ငိုခြင်း၊ နှိုးရခက်ခဲခြင်း။
• အဖျားကြီးခြင်း: အထူးသဖြင့် အသက် ၃ လအောက် ကလေးငယ်များတွင် ဖျားခြင်းနှင့်အတူ အသက်ရှူသံ ကျယ်လောင်စွာ မြည်ခြင်း။

Q&A အခြား မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

Q:  ကလေးငယ်များတွင် ဖြစ်ပွားသော အသံအိုးနုသည့် ရောဂါသည် အသက်မည်မျှတွင် အလိုအလျောက် ပျောက်ကင်းသွားသနည်း ? 

• A:  ပြန်လည်ကောင်းမွန်သည့် အချိန်ကာလ: ဤရောဂါရှိသော ကလေးငယ်များ၏ ၉၀% ကျော်သည် အသက် 12–24 လခန့် (သို့မဟုတ် ပထမ ၂ နှစ်အတွင်း) တွင် သဘာဝအတိုင်း အလိုအလျောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်သွားလေ့ရှိပါသည်။ အရိုးနုများ ပိုမိုသန်မာလာသောအခါ ပျောက်ကင်းသွားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်အတောအတွင်း ကလေးသည် ပုံမှန်ကြီးထွားမှုရှိပြီး နို့ကောင်းစွာသောက်နိုင်ကာ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများမရှိပါက ဆရာဝန်မှ စောင့်ကြည့်ရန် အကြံပြုပါလိမ့်မည်။

Q:  မွေးစကလေးငယ်ကို ဆားရည်ဖြင့် နှာခေါင်းဆေးပေးခြင်းသည် အန္တရာယ်ရှိပါသလား၊ မည်သည့် ကိရိယာကို အသုံးပြုသင့်သနည်း။

A:  မှန်ကန်သော နည်းလမ်းဖြင့် သင့်တော်သည့် ကိရိယာကို အသုံးပြုပါက အန္တရာယ်မရှိပါ။ ပစ်စတက်နေသော နှာရည်နှင့် နှာပိတ်ခြင်းကို ကောင်းစွာ သက်သာစေပါသည်။ သို့သော် သတိပြုရန်မှာ ကလေးကြီးများကဲ့သို့ ဆားရည် အများအပြားဖြင့် ထိုးသွင်း ဆေးကြောခြင်းမျိုး မပြုလုပ်ရပါ၊ သီးသွားနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

အသုံးပြုသင့်သည့် ကိရိယာများ:

• 0.9% ဆားရည်: အဖုံးဖွင့်ထားချိန် ကြာမြင့်သဖြင့် ပိုးမွှားများ ခိုအောင်းခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် 100 cc ခန့်ရှိသော ဘူးသေးများကို အသုံးပြုသင့်ပါသည်။
• ခတ်ပေးရန် သို့မဟုတ် စုပ်ယူရန် ကိရိယာများ: အသက် 1 နှစ်အောက် ကလေးငယ်များအတွက် ပလတ်စတစ် ဆေးထိုးပြွန်သေး (1 cc အပ်မပါသော) သို့မဟုတ် မျက်စဉ်းဘူးခွံကို စုပ်လုံး (နံပါတ် 0-2) သို့မဟုတ် ကလေးအတွက် သီးသန့်ထုတ်လုပ်ထားသော နှာရည်စုပ်ကိရိယာများနှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုသင့်ပါသည်။ ၎င်းသည် ညင်သာမှုရှိပြီး နှာခေါင်းအတွင်းရှိ တစ်ရှူးများကို မထိခိုက်စေပါ။

Q:  မွေးစကလေး၏ အသက်ရှူနှုန်းကို မည်သို့ ရေတွက်ရမည်နည်း၊ မည်မျှရှိပါက အသက်ရှူမြန်လွန်းသည်ဟု သိနိုင်သနည်း။

A: ကလေး အိပ်ပျော်နေချိန် သို့မဟုတ် ငြိမ်သက်စွာ လှဲနေချိန်တွင် ရေတွက်သင့်ပါသည်။ စိတ်လှုပ်ရှားခြင်းနှင့် ငိုယိုခြင်းတို့သည် အသက်ရှူနှုန်းကို ပုံမှန်ထက် ပိုမိုမြန်ဆန်စေသောကြောင့် မငိုဘဲ ငြိမ်နေချိန်တွင် ပြုလုပ်ရပါမည်။

• ရေတွက်နည်း: ရင်ဘတ် သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက် နိမ့်တက်လှုပ်ရှားမှုကို ကြည့်ပါ။ အသက်ရှူသွင်းခြင်းနှင့် ရှူထုတ်ခြင်း နှစ်ခုပေါင်းကို 1 ကြိမ်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ မိနစ်ပိုင်းနာရီဖြင့် 1 မိနစ်ပြည့်အောင် ရေတွက်ပါ။
• သတိပြုရမည့် အသက်ရှူနှုန်း သတ်မှတ်ချက်: မွေးစကလေးငယ်များ၏ ပုံမှန်အသက်ရှူနှုန်းသည် အတော်အတန် မြန်ဆန်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် ၁ မိနစ်လျှင် 40 - 60 ကြိမ်ခန့် ရှိပါသည်။ မိနစ်လျှင် 60 ကြိမ်ထက် ပိုမိုရေတွက်မိပါက အသက်ရှူမြန်လွန်းသည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်ပြီး အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကူးစက်ရောဂါရှိခြင်း၏ သတိပေးလက္ခဏာ ဖြစ်နိုင်သဖြင့် ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်ပြသသင့်ပါသည်။