คำแนะนำสำหรับผู้ป่วยที่ได้รับยาเคมีบำบัด

     การรักษาด้วยเคมีบำบัด (Chemotherapy) หรือที่รู้จักในชื่อ ‘ยาเคโม’ เป็นการให้ยาเพื่อทำลายหรือหยุดยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง ซึ่งมีหลายรูปแบบและอาจได้รับการพิจารณาใช้รักษาร่วมกับการฉายรังสี อย่างไรก็ตาม เนื่องด้วยการรักษาชนิดนี้อาจก่ออาการที่ทำให้รู้สึกไม่สบายกาย เราควรดูแลตัวเองอย่างไรให้พร้อมทั้งกายใจในช่วงก่อน ระหว่างและหลังการรักษา

อาการข้างเคียงหลังได้รับยาเคมีบำบัด

     ยาเคมีบำบัดอาจส่งผลให้เกิดผลข้างเคียงหลายอาการ ซึ่งจะเป็นมากหรือน้อยนั้นขึ้นอยู่กับชนิดของยา ความพร้อมทางร่างกายและจิตใจ เช่น คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร ท้องเสีย ผมร่วง ภูมิต้านทานต่ำ อ่อนเพลีย

การเตรียมตัวก่อนรับการรักษา

• เตรียมของสำหรับชำระล้างร่างกายให้สะอาด
• หลีกเลี่ยงการอยู่ในสถานที่ที่มีผู้คนมาก เพื่อลดโอกาสเสี่ยงได้รับเชื้อ
• แจ้งแพทย์ทุกครั้งหากมีโรคประจำตัวหรือใช้ยาใดเป็นประจำ
• ควรพบทันตแพทย์ก่อน เตรียมช่องปากและฟันก่อนการรักษา หากเกิดฟันผุหรือเหงือกอักเสบ
• เข้ารับการตรวจสุขภาพทั่วไปและการตรวจทางห้องปฏิบัติการ
• รับประทานอาหารก่อนเริ่มรับยาเคมีบำบัดราว 2-3 ชั่วโมง
• ปัสสาวะให้เรียบร้อยก่อนรับการรักษา
• นอนนิ่งในท่าที่สบายที่สุด

ข้อควรปฏิบัติระหว่างได้รับยาเคมีบำบัด

• สังเกตอาการร่วมกับแพทย์และพยาบาล เช่น มีไข้ คลื่นไส้ อาเจียน
• ดื่มน้ำมาก ๆ เพื่อขับสารเคมีที่อาจตกค้างในไตออกทางปัสสาวะ
• ควรแจ้งแพทย์ทันทีหากพบอาการบวม แดง พองหรือมีจ้ำเลือดบนผิวหนังบริเวณที่ได้รับยา
• หลีกเลี่ยงการซื้อยารับประทานเอง

การดูแลตัวเองหลังได้รับยาเคมีบำบัด

• ใช้ชีวิตได้ตามปรกติและพักผ่อนให้เพียงพอ
• ดื่มน้ำไม่น้อยกว่าวันละ 1.5 - 2 ลิตร
• รับประทานอาหารครั้งละน้อย แต่บ่อยครั้งโดยเฉพาะอาหารย่อยง่ายในระยะที่คลื่นไส้หรืออาเจียน เช่น ซุป ข้าวต้ม
• พบแพทย์ตามนัดและเข้ารับการตรวจเลือดเพื่อดูการทำงานของไขกระดูก ค่าการทำงานตับและไต
• เข้าพบแพทย์ทันทีหากเกิดอาการผิดปรกติ เช่น มีไข้ ซึม อ่อนเพลียมาก รับประทานอาหารไม่ได้ ท้องเสียรุนแรง อาเจียนรุนแรง