รู้ทันและหยุดยั้ง! เมื่อหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน (Sudden Cardiac Death)

     เคยสงสัยไหมครับ? ทำไมคนที่ดูแข็งแรงดี เป็นนักกีฬา หรือคนหนุ่มสาวที่ใช้ชีวิตปกติ จู่ๆ ถึงล้มฟุบและเสียชีวิตโดยที่ไม่มีสัญญาณเตือนล่วงหน้า ปรากฏการณ์นี้ทางการแพทย์เรียกว่า Sudden Cardiac Death (SCD) หรือ "การเสียชีวิตจากหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน" มันไม่ใช่เรื่องไกลตัว และสถิติก็น่าตกใจกว่าที่คุณคิด! ในยุโรปและอเมริกา มีคนเสียชีวิตจากภาวะนี้รวมกันเกือบ 750,000 คนต่อปี

หมอจึงอยากพาคุณไปไขปริศนาของฆาตกรเงียบรายนี้ เจาะลึกถึงสาเหตุที่แตกต่างกันในแต่ละวัย และพาคุณทำความรู้จักกับ "โรคใหลตาย" ให้ลึกซึ้งกว่าเดิม

Sudden Cardiac Death ทำไมถึงน่ากลัว?

     นิยามของมันคือ "การเสียชีวิตที่เกิดขึ้นจากหัวใจหยุดทำงานอย่างกระทันหันและไม่คาดคิด" โดยมักเกิดขึ้นภายใน 1 ชั่วโมงหลังจากเริ่มมีอาการผิดปกติ ในรายที่ไม่มีผู้รู้เห็นเหตุการณ์ ทำให้ไม่รู้เวลาเกิดเหตุที่ชัดเจน จะถือเกณฑ์ว่าเป็น SCD แม้ผู้ป่วยจะแข็งแรงดีมาก่อนหน้า

Sudden Cardiac Death VS เสียชีวิตเฉียบพลัน (Sudden Death)

     หลายคนมักใช้คำเหล่านี้ปนกัน แต่สองคำนี้มีความหมาย ‘ต่างกัน’ ในทางแพทย์ Sudden Death เป็นคำรวมกว้าง ๆ ที่หมายถึงการตายกะทันหันจากสาเหตุใดก็ได้ ไม่จำเป็นต้องเป็นเรื่องหัวใจเสมอไป แต่สถิติพบว่ากว่า 80-90% ของการตายเฉียบพลันตามธรรมชาติมีสาเหตุมาจาก "หัวใจ" ครับ

อายุ 35 ปี เส้นแบ่งสาเหตุโรค

แพทย์มักใช้ อายุ 35 ปี เป็นเกณฑ์แบ่งกลุ่มเสี่ยง เพราะสาเหตุของหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันไม่เหมือนกัน

• ผู้ใหญ่และสูงวัย (มากกว่า 35 ปี) โรคหลอดเลือดหัวใจมักเป็นสาเหตุอันดับหนึ่ง ซึ่งอาจเกิดจากไขมันและหินปูนไปอุดตันหลอดเลือด บางรายคราบไขมันปริแตก เกิดลิ่มเลือดไปอุดตันและกลายเป็นกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน ยิ่งคนที่เคยเป็นภาวะนี้ หัวใจยิ่งเต้นอ่อนแรงลงและเสี่ยงเสียชีวิตง่าย
• แรกรุ่น (น้อยกว่า 35 ปี) สาเหตุมักซับซ้อนและมักเป็นโรคที่จากพันธุกรรมหรือความผิดปกติแต่กำเนิด เช่น กล้ามเนื้อหัวใจหนาตัวผิดปกติ (สาเหตุยอดฮิตที่นักกีฬาวูบคาสนาม) การติดเชื้อที่กล้ามเนื้อหัวใจ ระบบไฟฟ้าหัวใจลัดวงจร ไม่ว่าจะเป็นหัวใจเต้นพริ้ว (VF) โรคใหลตายและโรคอื่น

"โรคใหลตาย" หลับใหลจนล่วงลับ

     "ใหลตาย" (Brugada Syndrome) คือโรคพันธุกรรมชนิดหนึ่งที่การเคลื่อนตัวเข้า-ออกประจุไฟฟ้าเซลล์กล้ามเนื้อหัวใจผิดปรกติ ระบบไฟฟ้าลัดวงจร หัวใจห้องล่างเต้นผิดจังหวะรุนแรง สูบฉีดเลือดไม่ได้และเสียชีวิตไปขณะยังหลับ ปัจจัยกระตุ้นอาจมาจากการมีไข้สูง โปรแตสเซียมในเลือดต่ำ กินอาหารน้ำตาลหรือคาร์โบไฮเดตรสูง และดื่มสุราอย่างหนัก