การฉีดซีเมนต์รักษากระดูกสันหลังยุบ (Vertebroplasty & Kyphoplasty)

     ภาวะกระดูกสันหลังหักยุบมักพบบ่อยในผู้สูงอายุ โดยมักเกิดจากโรคกระดูกพรุนหรือมะเร็งที่แพร่กระจายมายังกระดูกสันหลัง แม้เคลื่อนไหวใช้ชีวิตตามปกติก็อาจส่งผลให้กระดูกแตกร้าวและเกิดอาการปวดหลังอย่างรุนแรงเฉียบพลันได้ ผู้ป่วยที่รักษาด้วยยาทั่วไปแล้วไม่ดีขึ้น การฉีดซีเมนต์ยึดกระดูกสันหลัง (Vertebroplasty & Balloon Kyphoplasty) ถือเป็นหัตถการแผลเล็กที่ช่วยเสริมความมั่นคงของกระดูก และช่วยลดอาการปวด ฟื้นฟูการเคลื่อนไหว และเพิ่มคุณภาพชีวิตในผู้ป่วยกระดูกสันหลังยุบที่ได้รับการคัดเลือกอย่างเหมาะสม

รู้จักภาวะกระดูกสันหลังหักยุบ

     ภาวะกระดูกสันหลังยุบ (Vertebral Compression Fractures) เกิดจากกระดูกสันหลังอ่อนแอ (โรคกระดูกพรุน หรือมะเร็งกระจายมาที่กระดูก) เพียงการก้ม ไอ ยกของ หรือลื่นล้มเบา ๆ ก็ทำให้กระดูกหักยุบได้

อาการแสดงออกในรูปแบบใดบ้าง ?

• ปวดกลางหลังอย่างเฉียบพลันและรุนแรงตรงจุดที่หัก
• ปวดมากขึ้นเมื่อเคลื่อนไหว/ขยับตัว
• หากกดทับเส้นประสาทอาจ
  • มีอาการชา
  • แขนขาอ่อนแรง
  • กลั้นขับถ่ายไม่ได้

ในผู้ป่วยกระดูกสันหลังยุบที่ไม่มีความผิดปกติทางระบบประสาท หากได้รับการรักษาเบื้องต้นแล้วอาการปวดรุนแรงยังไม่ดีขึ้น การฉีดซีเมนต์เป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่สามารถช่วยบรรเทาอาการปวดได้ โดยแพทย์จะเป็นผู้ประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

เปรียบเทียบวิธีการฉีดซีเมนต์ (Vertebroplasty vs Balloon Kyphoplasty)

• Vertebroplasty: ฉีดซีเมนต์ (Bone Cement) เข้าไปที่กระดูกสันหลังชิ้นที่หักหรือแตกร้าวโดยตรง เพื่อยึดกระดูกและลดปวด
• Balloon Kyphoplasty: ใช้บอลลูนขยายช่องว่างภายในกระดูกสันหลังที่ยุบ เพื่อช่วยฟื้นคืนความสูงของกระดูกบางส่วน จากนั้นนำบอลลูนออกและฉีดซีเมนต์เข้าไปเพื่อเสริมความมั่นคงของกระดูกสันหลัง

ขั้นตอนการทำหัตถการและการฟื้นตัว

• ก่อนทำ: ตรวจยืนยันตำแหน่งกระดูกสันหลังที่หักด้วย X-Ray หรือ MRI
• ระหว่างทำ: ผู้ป่วยนอนคว่ำ โดยได้รับยาชาเฉพาะที่ร่วมกับยาระงับความรู้สึก หรือดมยาสลบตามความเหมาะสม แพทย์ใช้เข็มขนาดเล็กฉีดซีเมนต์เข้าสู่กระดูกสันหลังภายใต้การนำทางด้วยเครื่องเอกซเรย์
• ระยะเวลา: ใช้เวลาประมาณ 1 ชั่วโมงต่อกระดูกสันหลัง 1 ระดับ โดยซีเมนต์จะแข็งตัวภายในเวลาไม่นาน
• การฟื้นตัว: แผลเล็ก ฟื้นตัวไว ส่วนใหญ่กลับบ้านได้ในวันเดียวกันหรือนอนพัก 1 คืน และกลับมาลุกเดินได้เร็วขึ้น

ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น

     การฉีดซีเมนต์กระดูกสันหลังเป็นหัตถการที่อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ เช่น ซีเมนต์รั่วออกนอกกระดูก การติดเชื้อ หรือการบาดเจ็บต่อเส้นประสาท ซึ่งภาวะแทรกซ้อนรุนแรงพบได้ไม่บ่อย ทั้งนี้ แพทย์จะประเมินความเสี่ยงและเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย

การดูแลตนเองและการป้องกันหลังทำหัตถการ

• ดูแลแผล: หากระบมรอยเข็ม 2–3 วันแรก ให้ประคบเย็นครั้งละ 15 นาทีทุก ๆ 1 ชั่วโมง (ใช้ผ้าห่อถุงน้ำแข็ง)
• การเคลื่อนไหว: สามารถเริ่มลุกเดินและทำกิจกรรมเบา ๆ ได้ตามคำแนะนำของแพทย์
• ข้อห้าม: งดเว้นการยกของหนักอย่างน้อย 6 สัปดาห์
• การรักษาต่อเนื่อง: ต้องตรวจและรักษากระดูกพรุนควบคู่ไปด้วยเสมอ เพื่อเพิ่มมวลกระดูกและป้องกันกระดูกหักซ้ำจุดอื่น

F&Q คลายประเด็นที่พบบ่อย

Q1: เจ็บไหม และใช้เวลานานเท่าไร ?

A: ไม่เจ็บขณะทำเพราะมียาชา/ยาสลบ จึงช่วยลดความเจ็บปวดระหว่างทำได้ หลังทำอาจปวดบริเวณแผลเล็กน้อยประมาณ 2–3 วัน ระยะเวลาทำหัตถการขึ้นอยู่กับจำนวนระดับกระดูกและความซับซ้อนของแต่ละราย

Q2: ทั้ง 2 วิธีต่างกันอย่างไร ?

A: Vertebroplasty ฉีดซีเมนต์โดยตรง ส่วน Balloon Kyphoplasty ใส่บอลลูนขยายช่องว่างและอาจช่วยฟื้นความสูงกระดูกได้บางส่วนก่อนฉีดซีเมนต์

Q3: ต้องพักฟื้นนานแค่ไหน ?

A: กลับบ้านได้ในวันเดียวกันหรือพัก 1 คืน ลุกเดินได้ไวขึ้น แต่งดยกของหนักอย่างน้อย 6 สัปดาห์

Q4: ช่วยรักษาโรคกระดูกพรุนให้หายขาดไหม ?

A: ไม่หายขาด เป็นการรักษาเฉพาะจุดเพื่อยึดกระดูกและลดปวด ผู้ป่วยยังต้องทานยารักษากระดูกพรุนอย่างต่อเนื่อง

สรุป

     การฉีดซีเมนต์ (Vertebroplasty & Balloon Kyphoplasty) เป็นหัตถการแผลเล็กที่ช่วยบรรเทาอาการปวดและคืนการเคลื่อนไหวให้ผู้ป่วยกระดูกสันหลังหักยุบได้อย่างรวดเร็ว ทั้งนี้ การรักษากระดูกพรุนควบคู่กันไปถือเป็นหัวใจสำคัญในการป้องกันกระดูกหักซ้ำในระยะยาว