ทพญ. สิรินทร์พร ปิยะภิญโญ
ทันตกรรมสำหรับเด็ก

เมื่อคุณพ่อคุณพ่อสังเกตเห็นว่าลูกรักมีอาการ "ฟันดำ" หรือ "ฟันลูกเป็นคราบดำ" เกิดขึ้นบนรอยยิ้มสดใส มักจะสร้างความตกใจและกังวลใจไม่น้อย เพราะชวนให้คิดไปไกลว่าฟันซี่นั้นกำลังผุพังลุกลามหรือไม่ ในฐานะทันตแพทย์เด็ก สิ่งแรกที่หมออยากทำความเข้าใจให้สบายใจก็คือ "ฟันดำไม่จำเป็นต้องผุเสมอไป และฟันผุก็ไม่จำเป็นต้องดำด้วยเช่นกัน"
เพื่อคลายข้อสงสัยและช่วยให้คุณพ่อคุณแม่รับมือได้อย่างถูกวิธี มาดูกันครับว่าสาเหตุที่แท้จริงเกิดจากอะไร และเราควรสังเกตอาการอย่างไรบ้าง
ลักษณะความดำบนฟันของเด็ก ๆ สามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ ๆ ได้ 2 ลักษณะ ซึ่งมีวิธีจัดการที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ดังนี้
ลักษณะนี้มักเป็นคราบภายนอกที่มาเกาะผิวฟัน ไม่ได้เกิดจากเนื้อฟันผุพัง สามารถมาให้ทันตแพทย์ช่วยขัดทำความสะอาดให้กลับมาขาวใสได้ โดยมี 3 สาเหตุหลัก ได้แก่
ข้อควรทราบ: แม้คุณหมอจะช่วยขัดคราบเหล่านี้ออกให้ใสปิ๊งได้แล้ว แต่ก็สามารถกลับมาใหม่ได้ตามพฤติกรรมการทานอาหารหรือน้ำลายของน้อง ซึ่งคุณพ่อคุณแม่ไม่ต้องกังวลใจครับ สามารถพามาขัดทำความสะอาดเป็นระยะได้
กลุ่มนี้ความดำจะฝังอยู่ข้างในเนื้อฟัน ซึ่งต้องอาศัยการวินิจฉัยและรักษาจากทันตแพทย์ แบ่งออกเป็น
ความผิดปกติทางพันธุกรรม: เป็นภาวะที่โครงสร้างเนื้อฟันไม่สามารถสร้างตัวได้อย่างเป็นปกติจากพันธุกรรม
หากน้องมีอาการ "ฟันดำ แต่ไม่ผุ" (เช่น คราบชา/กาแฟ หรือคราบแบคทีเรีย) อาจจะยังไม่มีความเจ็บปวดรุนแรง แต่หากเริ่มลุกลามเป็น "ฟันดำ ฟันผุ" หรือมีอาการแทรกซ้อนร่วมด้วย เช่น:
อาการเหล่านี้ถือเป็นสัญญาณเร่งด่วนที่ไม่ควรรอช้า เพราะความเจ็บปวดจะส่งผลต่อการเจริญเติบโต การนอนหลับ และสุขภาพจิตของเด็ก ๆ

คำถามที่ว่า "ฟันดำ แก้ยังไง" ทางออกที่ดีที่สุดไม่ใช่การรอให้ฟันแท่นขึ้นมาแทนที่ฟันน้ำนม เพราะฟันน้ำนมมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการบดเคี้ยว การออกเสียง และการรักษาพื้นที่ให้ฟันแท้