မရပ်မနား စားချင်စိတ်ဖြစ်ခြင်းနှင့် ကုသရန် လိုအပ်သော ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ

     မိမိပတ်ဝန်းကျင်ရှိလူများ သို့မဟုတ် မိမိကိုယ်တိုင် စားသော်လည်း မဝနိုင်ဘဲ တစ်နေကုန် မဗိုက်ဆာရင်တောင် မရပ်မနား ဆက်တိုက်စားနေသည့် အမူအကျင့်များ ရှိနေသည်ကို ကြုံတွေ့ဖူးပါသလား... ၎င်းသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော စားသောက်မှုပုံစံတစ်မျိုး ဖြစ်ပါသည်။ ဤဆောင်းပါးသည် စားမရပ်နိုင်သောရောဂါ သို့မဟုတ် Binge Eating Disorder ဖြစ်ပွားရန် အန္တရာယ်ရှိသည့် အမူအကျင့်များကို မိမိကိုယ်တိုင်နှင့် ဘေးလူများအား စစ်ဆေးကြည့်ရှုနိုင်ရန် ကူညီပေးပါမည်။

စားမရပ်နိုင်သောရောဂါ (Binge Eating Disorder)

     စားမရပ်နိုင်သောရောဂါ (Binge Eating Disorder) ဆိုသည်မှာ အစားအစာများကို တစ်ကြိမ်တည်းနှင့် အလွန်အမင်း အများအပြား သို့မဟုတ် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် မြန်ဆန်စွာ စားသုံးသည့် လက္ခဏာဖြစ်ပြီး၊ အချို့သူများတွင် မိမိကိုယ်ကို မထိန်းချုပ်နိုင်တော့သကဲ့သို့ အလွန်အမင်း စားသုံးသည့် ကာလများ ရှိတတ်ပါသည်။

စားမရပ်နိုင်သောရောဂါ၏ အကြောင်းအရင်းများ

တိကျသော အကြောင်းအရင်းကို မသိရသေးသော်လည်း ဆေးပညာအရ အောက်ပါ အမူအကျင့် (၃) ခုကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည် -

• စိတ်ဖိစီးမှု - လူနာအပေါ် သက်ရောက်မှုကြီးမားသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ (ဥပမာ - မိမိ၏ ခန္ဓာကိုယ်အချိုးအစားကို စိုးရိမ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝလာမည်ကို အလွန်အမင်း ကြောက်ရွံ့ခြင်း)။
• မှားယွင်းသော ဝိတ်လျှော့သည့် အမူအကျင့်များ - ဥပမာ - အစာငတ်ခံခြင်း သို့မဟုတ် တစ်နေ့တာတွင် ဘာမှမစားသလောက်နီးပါး အစာရှောင်ရန် ကြိုးစားခြင်း။
• စိတ်ထဲတွင် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်းရှိနေသော မိသားစုပြဿနာများ - သို့မဟုတ် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းမှ ဖိအားများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်ဖိစီးမှု။

     ၎င်းတို့အားလုံးသည် ခံစားချက်အတိုင်း လိုက်စားသည့် အမူအကျင့်နှင့် အလွန်တူညီပါသည်။ ကွဲပြားချက်မှာ ခံစားချက်အတိုင်း စားသုံးခြင်းသည် ပျော်ရွှင်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးခြင်း စသည့် အမျိုးမျိုးသော စိတ်ခံစားချက်များကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး Binge Eating Disorder ကဲ့သို့ အများအပြား သို့မဟုတ် မြန်မြန်ဆန်ဆန် စားသုံးခြင်းမျိုး မဟုတ်နိုင်ပါ။ သို့သော် ခံစားချက်အတိုင်း စားသုံးခြင်းမှတစ်ဆင့် ဤရောဂါသို့ ကူးပြောင်းဖွံ့ဖြိုးလာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပါသည်။

စားမရပ်နိုင်သောရောဂါကို မည်သည့်အုပ်စုတွင် အများဆုံးတွေ့ရသနည်း။

     အသက် 23 နှစ်ဝန်းကျင် လူငယ်ပိုင်းများတွင် ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် အစာငတ်ခံရောဂါ (Anorexia) ကဲ့သို့သော အခြားပုံမှန်မဟုတ်သော စားသောက်မှုရောဂါများမှ ကူးပြောင်းလာပြီး ဆန့်ကျင်ဘက် အစွန်းရောက်အဖြစ် Binge Eating Disorder ဖြစ်လာတတ်သည်။ စာရင်းဇယားများအရ ဤရောဂါသည် အမျိုးသားများထက် အမျိုးသမီးများတွင် ပိုမိုဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါသည်။

ထို့အပြင် စားမရပ်နိုင်သော ရောဂါသည်များသည် မိမိ၏ စိတ်ခံစားချက်ကို ထိန်းချုပ်ရန် ခက်ခဲလေ့ရှိပြီး စားသောက်ခြင်းကို ဆုလာဘ်အဖြစ် သို့မဟုတ် စိတ်ထွက်ပေါက်အဖြစ် အသုံးပြုတတ်သောကြောင့် အခြားသူများထက် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများပါသည်။

စားမရပ်နိုင်သောရောဂါ၏ အခြားသော ဆိုးကျိုးများ

     စားမရပ်နိုင်သောရောဂါသည် ပြင်းထန်သော ရောဂါမဟုတ်သော်လည်း သင့်တော်သော ကုသမှုမခံယူပါက လူနာ၏ လူနေမှုဘဝနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ အခါအားလျော်စွာ အလွန်အမင်း စားသောက်သော အမူအကျင့်ကြောင့် ဆီးချိုရောဂါ၊ သွေးတွင်းအဆီဓာတ်များခြင်း၊ သွေးတိုးခြင်း၊ အဝလွန်ရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ၊ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါ၊ လေဖြတ်ရောဂါ နှင့် ကိုယ်အလေးချိန် လွန်ကဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဒူးဆစ်နှင့် ပေါင်ဆစ် နာကျင်သည့် ရောဂါများ စသည့် ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။

သတိပြုရန် အကြံပြုထားသော စားမရပ်နိုင်သောရောဂါ၏ လက္ခဏာများ

• ပုံမှန်ထက် ပိုမိုစားသုံးခြင်း - အစာစတင်စားသုံးသည့် အကြိမ်တိုင်းတွင် စားသုံးသည့် ပမာဏကို မထိန်းချုပ်နိုင်တော့သကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း။
• အမြဲတမ်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် မြန်ဆန်စွာ စားသုံးခြင်း - ဗိုက်ပြည့်ကျပ်နေပြီဟု ခံစားရပါသော်လည်း ဆက်တိုက် စားနိုင်သေးခြင်း။
• အစာ အမြောက်အမြား စားသုံးနိုင်ခြင်း - နည်းနည်းမျှ ဗိုက်မဆာလျှင်ပင် စားနိုင်ခြင်း။
• ရောဂါလက္ခဏာပြတိုင်း တစ်ယောက်တည်း ခိုးစားလေ့ရှိခြင်း - မိမိမည်မျှအထိ အများအပြား စားနိုင်သည်ကို အခြားသူများ သိရှိမည်ကို ရှက်ရွံ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
• စိတ်ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် စိတ်တိုလေ ပိုမိုစားသုံးလေဖြစ်ခြင်း - သို့သော် အစာအများအပြား စားသုံးပြီးတိုင်း အပြစ်ရှိသလို ခံစားရပြီး စိတ်မကောင်းဖြစ်ရခြင်း။
• ဆန်းကြယ်သော အမူအကျင့်များ ရှိခြင်း - ကိုယ်အလေးချိန်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်အချိုးအစားအတွက် စိုးရိမ်သော်လည်း မရပ်မနား စားနေခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်ရန် သို့မဟုတ် ဝိတ်လျှော့ရန် အလွန်အမင်း ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ဘဲ အစာစားပြီးတိုင်း မိမိကိုယ်ကို မုန်းတီးသည့် စိတ်ဓာတ်ဝင်ခြင်း။

 သင်ကိုယ်တိုင် သို့မဟုတ် သင့်အနီးအနားရှိသူများတွင် ဤလက္ခဏာ (၃) မျိုး သို့မဟုတ် (၃) မျိုးထက်မက ရှိနေပါက ကုသမှုခံယူရန် ဆရာဝန်ထံ သွားရောက်ပြသသင့်သော အချိန်ရောက်ပြီ ဖြစ်သည်။

စားမရပ်နိုင်သောရောဂါကို ကုသနည်း

     လူနာသည် စိတ်ကျန်းမာရေးဆရာဝန် သို့မဟုတ် စိတ်ပညာရှင်နှင့် တွေ့ဆုံ၍ ဝိတ်လျှော့ခြင်းနှင့် စိတ်ထွက်ပေါက်ရှာခြင်းဆိုင်ရာ သဘောထားများကို တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲရန် ကုသမှု ခံယူသင့်ပါသည်။ ထို့နောက် စိတ်ကျန်းမာရေးဆရာဝန်သည် လက္ခဏာများကို ကုသရန် စိတ်ပြေလျော့စေသော ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုပါလိမ့်မည်။

လူနာတွင် စိတ်ဖိစီးမှု မြင့်မားနေသော အခြေအနေများတွင်

     လူနာသည် စိတ်ကျန်းမာရေးဆရာဝန်၊ စိတ်ပညာရှင်၊ အာဟာရဆရာဝန်၊ အာဟာရပညာရှင်နှင့် လေ့ကျင့်ခန်း ကျွမ်းကျင်သူများထံမှ မှန်ကန်သော ဝိတ်လျှော့သည့် အမူအကျင့်များကို ထိန်းချုပ်ရန် ကုသမှု ခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဤနည်းလမ်းသည် မှားယွင်းသော ဝိတ်လျှော့မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စားမရပ်နိုင်သော ရောဂါသည်များအတွက် သင့်တော်ပါသည်။

ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် - ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ဝိတ်လျှော့ရေး စက္ကူစခန်း/ဌာန

စားမရပ်နိုင်သော ရောဂါ ခံစားနေရသော လူနာများသည် ရှေးဦးစွာ မိမိ၏ အမူအကျင့် သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာများကို နားလည်သဘောပေါက်ရပါမည်။ ထို့နောက် ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်နေထိုင်နိုင်ရန် စိတ်ကျန်းမာရေးဆရာဝန်ထံမှ ကုသမှုနှင့် စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်မှုများကို ခံယူသင့်ပါသည်။