အူမကြီးကင်ဆာ - စောစီးစွာသိရှိပါက အချိန်မီကုသနိုင်သည်

     အူမကြီးကင်ဆာ သည် အူမကြီးနှင့် စီးကြောင်းတစ်လျှောက်ရှိ တစ်ရှူးများ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အထိန်းအကွပ်မရှိ မကြာခဏ ပြောင်းလဲပွားများလာခြင်းကြောင့် အကျိတ် သို့မဟုတ် အသားပိုများ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရောဂါတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။

စတင်ဖြစ်ပွားချိန်တွင် သေးငယ်သော အသားပိုအဖြစ် စတင်နိုင်သော်လည်း မကုသဘဲ ထားရှိပါက အူနံရံများကို ဖြတ်သန်း၍ ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့နိုင်သော ကင်ဆာအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပါသည်။

အူမကြီးကင်ဆာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းအရင်းများ

အူမကြီးကင်ဆာ ဖြစ်ပွားရသည့် အတိအကျ အကြောင်းအရင်းကို မသိရှိရသေးသော်လည်း အောက်ပါ အချက်များသည် အဆိုပါ ကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်မားစေနိုင်သည်-

• မျိုးရိုးလိုက်ခြင်း- တိုက်ရိုက်ဆွေမျိုးများတွင် အူမကြီးကင်ဆာ ရောဂါရာဇဝင်ရှိခြင်း
• ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းနှင့် အရက်သောက်သုံးခြင်း
• အူအတွင်း စုဝေးစေသည့် အဆိပ်အတောက်များနှင့် ထိတွေ့ခြင်း- ကင်ထားသော အစားအစာများ၊ အချဉ်သိပ်ထားသော အစားအစာများ၊ မသန့်ရှင်းသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များနှင့် ပြုပြင်ထားသော အသားများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရလေ့ရှိသည်
• အစားအစာ- အဆီဓာတ်များသော အစားအစာများ သို့မဟုတ် အသားနီများကို ပုံမှန်စားသုံးခြင်း
• အသက်အရွယ်- ရောဂါဖြစ်ပွားသူ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် အသက် ၅၀ ကျော်သူများတွင် တွေ့ရသော်လည်း လူငယ်များနှင့် လူရွယ်များတွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်
• အဝလွန်ခြင်း- အူမကြီးကင်ဆာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်မားစေနိုင်သည်

'အသက်အရွယ်' သည် အူမကြီးကင်ဆာအတွက် အဓိက စွန့်စားရသည့် အကြောင်းအရင်း ဖြစ်သည်

     အူမကြီးကင်ဆာကို သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ဝေဒနာရှင်များ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အသက် ၅၀ ကျော်သူများဖြစ်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ အူလမ်းကြောင်း အမြှေးပါးရှိ ဆဲလ်များ ပွားများလာပြီး အသားပိုများ ဖြစ်ပေါ်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုများလာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အသားပိုများသည် အူမကြီးအတွင်း တဖြည်းဖြည်း ကြီးထွားလာပြီး နောက်ဆုံးတွင် ကင်ဆာအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။

သေးငယ်သော အသားပိုများသည် များသောအားဖြင့် လက္ခဏာ မပြတတ်ဘဲ လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာချိန်တွင် အလွန်ကြီးမားနေပြီ သို့မဟုတ် ကင်ဆာဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးရာဇဝင် သို့မဟုတ် သိသာထင်ရှားသော စွန့်စားရသည့် အကြောင်းအရင်းများ မရှိသူများတွင်ပင် အသားပိုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

သတိပြုရမည့် လက္ခဏာများ

အူမကြီးကင်ဆာသည် စစ်ဆေးချိန်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများ မပြနိုင်သော်လည်း ကြိုတင်တွေ့ရှိနိုင်သော လက္ခဏာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်-

• ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းလျှောခြင်းများ တလှည့်စီဖြစ်ခြင်း
• ဝမ်းတွင် သွေးပါခြင်း သို့မဟုတ် စီးကြောင်းမှ သွေးထွက်ခြင်း
• ဝမ်းသွားသည့်အခါ ပမာဏ သေးငယ် သို့မဟုတ် သေးသွယ်သွားခြင်း
• ဗိုက်ခဏခဏ မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ ရို့ခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်ခြင်း
• မောပန်းခြင်း၊ ဖြူဖျော့ခြင်းနှင့် အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ဝိတ်ကျခြင်း
• ဗိုက်တွင် အကျိတ်စမ်းမိခြင်း (များသောအားဖြင့် ဗိုက်အောက်ပိုင်း ညာဘက်ခြမ်းတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်)
• ဝမ်းသွားချင်သကဲ့သို့ စီးကြောင်းတစ်ဝိုက်တွင် မအီမသာဖြစ်ခြင်း ဆက်တိုက်ခံစားရခြင်း

မည်သူတွေ အူမကြီးကင်ဆာ စစ်ဆေးမှု ခံယူသင့်သနည်း။

• အထွေထွေ ပြည်သူများ- မိသားစုတွင် အူမကြီးကင်ဆာ ရာဇဝင်မရှိဘဲ အသက် ၅၀ နှင့်အထက် ရှိသူများ။
• မိသားစု ရောဂါရာဇဝင်ရှိသူများ- ဆွေမျိုးတစ်ဦးဦး ရောဂါတွေ့ရှိသည့် အသက်ထက် အနည်းဆုံး ၁၀ နှစ် စော၍ စစ်ဆေးမှု စတင်သင့်သည်။ ဥပမာ- မိဘတစ်ဦးဦးသည် အသက် ၄၅ နှစ်တွင် အူမကြီးကင်ဆာ ဖြစ်ပွားပါက ကလေးသည် အသက် ၃၅ နှစ်တွင် စစ်ဆေးမှု စတင်သင့်သည်။
• စစ်ဆေးစဉ် ပုံမှန်မဟုတ်သည်များ မတွေ့ရှိပါက- ၅ နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် စစ်ဆေးမှုကို ထပ်မံပြုလုပ်ရန် အကြံပြုထားသည်။

ရောဂါရှာဖွေ စစ်ဆေးခြင်း

• ဝမ်းတွင် သွေးပါမပါ စစ်ဆေးခြင်း (Fecal Occult Blood Test)- နှစ်စဉ် စစ်ဆေးခြင်း
• အူမကြီး မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်း (Colonoscopy)- ၅ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်
• အူမကြီးအောက်ပိုင်း မှန်ပြောင်းကြည့်ခြင်းနှင့် ဘေရီယမ်ဆေးရည်သုံး ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း- ၅ နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်
• ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန်ဖြင့် အူမကြီးကြည့်ခြင်း (CT colonography)- ၅ နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် စစ်ဆေးနိုင်ပြီး ၉ မီလီမီတာထက် ကြီးသော အကျိတ်များကို ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။

စွန့်စားရမှုများကို လျှော့ချနည်းများ

     အဆီများသော အစားအစာများနှင့် ကြော်ထားသော အစားအစာများ စားသုံးမှုကို လျှော့ချခြင်း၊ ဆေးလိပ်ဖြတ်ခြင်း၊ အရက်သောက်သုံးမှုကို ကန့်သတ်ခြင်း၊ ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းနှင့် သစ်သီးဝလံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စားသုံးမှုကို တိုးမြှင့်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဤအရာများသည် ပုံမှန် ပြုလုပ်သင့်ပြီး မိမိကိုယ်တိုင် ပြုလုပ်နိုင်သော အလေ့အကျင့်များ ဖြစ်ပါသည်။

ကုသခြင်း

     အူမကြီးတွင် အသားပိုများကို တွေ့ရှိပါက ဆရာဝန်များသည် ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာမရှိဘဲ အူမကြီးမှန်ပြောင်းမှတစ်ဆင့် ကိရိယာများကို အသုံးပြု၍ ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည်။ အသက်ငယ်ရွယ်သူများတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများ ရှိပါက အသက် ၅၀ အထိ စောင့်စရာမလိုဘဲ စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။

ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန်ဖြင့် အူမကြီးကြည့်ခြင်း (CT colonography) သည် ၉ မီလီမီတာထက် ကြီးသော အကျိတ်များကို ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် တိကျစွာ တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်။