SITHA PHONGPHIBOOL, PhD, ACSM-CEP
Exercise Physiology.

ယနေ့ခေတ်တွင် ကျန်းမာရေးအတွက် ပြေးခြင်းသည် အလွန်ပင် ရေပန်းစားလျက်ရှိပါသည်။ လူအများအပြားသည် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားပြေးလွှားခြင်း သို့မဟုတ် မာရာသုန်းပြိုင်ပွဲများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းများကို ပိုမိုပြုလုပ်လာကြသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် မပြေးမီ ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာရေး ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု မရှိခြင်းသည် နှလုံးခုန်ရပ်တန့်ခြင်း၊ သတိလစ်မေ့မောခြင်းနှင့် အသက်အန္တရာယ်ထိခိုက်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အဓိကအချက်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မပြေးမီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု ပြုလုပ်ရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။
ထို့ကြောင့် မည်သည့်ပြေးပွဲမဆို၊ မည်မျှပင် ခရီးတို/ဝေးပါစေ၊ အဓိကပြုလုပ်ရမည်မှာ မိမိ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကြံ့ခိုင်မှုကို ဆန်းစစ်ရန်နှင့် မပြေးမီ တိုင်းတွင် သေချာကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန်ဖြစ်ပါသည်။ အပြေးလေ့ကျင့်မှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်သည့် ရောဂါများ သို့မဟုတ် အကြောင်းအရင်းများ မရှိစေရန် ဆရာဝန်နှင့် ပြသ၍ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရန် အကြံပြုပါသည် ဥပမာ အရိုးနှင့် အဆစ်ဆိုင်ရာ ရောဂါများ၊ သွေးတိုးရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ (အထူးသဖြင့် နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါ)၊ နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်းနှင့် နှလုံးကြွက်သားကြီးထွားခြင်း ရောဂါများ ဖြစ်ကြပါသည်။
အပြေး စတင်လေ့ကျင့်သူများသည် မိမိဖြစ်နိုင်သော ပန်းတိုင်ကို တဖြည်းဖြည်းချင်း သတ်မှတ်သင့်ပြီး အလွန်အမင်း မပင်ပန်းစေသင့်ပါ။ ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်း မလုပ်ဖြစ်သူများအနေဖြင့် တစ်ကြိမ်လျှင် 30 မိနစ်ခန့်၊ တစ်ပတ်လျှင် 3-5 ရက် လမ်းလျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်လိုက် ပြေးလိုက် စတင်ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။ မပြတ်မလပ် ပြုလုပ်နိုင်ပါက ရှေ့ဦးစွာ Fun Run သို့မဟုတ် 5K ပြေးပွဲများကို ပန်းတိုင်ထား စတင်နိုင်ပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ချိန် 2-3 လခန့် ကြာမြင့်တတ်ပါသည်။
ကျန်းမာရေးနှင့်အညီ လိုက်နာနိုင်သည့် ရိုးရှင်းသော စည်းမျဉ်းမှာ ပြေးချိန်နှင့် အကွာအဝေးကို တဖြည်းဖြည်းချင်း တိုးမြှင့်သွားရန် ဖြစ်ပါသည်။
စံချိန်စံညွှန်းမီ စနစ်တကျ ကျင်းပသော ပြေးပွဲများကို ရွေးချယ်ရန် ဆရာဝန်မှ အကြံပြုပါသည်။ အကွာအဝေး၊ လမ်းကြောင်းအခြေအနေ၊ အဆင်ပြေလွယ်ကူမှုနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံရေးတို့ကို သေချာစွာ စနစ်တကျ ရေးဆွဲထားသည့် ပြေးပွဲများဖြစ်ရမည်။ ဥပမာ - ဆေးဝါးဝန်ထမ်းများနှင့် လိုအပ်သော ဆေးပစ္စည်းများ အလွယ်တကူ ရရှိနိုင်သည့် ရှေးဦးသူနာပြုစခန်းများ ပါဝင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
မိမိ၏ ခြေထောက်ပုံစံ၊ ခြေဖဝါးတို့နှင့် ကိုက်ညီပြီး တုန်ခါမှုဒဏ်ကို ကောင်းစွာ ခံနိုင်ရည်ရှိသော ဖိနပ်ကို ရွေးချယ်ခြင်းသည် ပြေးနေစဉ် သက်တောင့်သက်သာရှိစေရန်နှင့် ဒဏ်ရာရရှိနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ထို့အပြင် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် ခြေထောက် ဒဏ်ရာ ရရှိခြင်း များကိုလည်း လျှော့ချပေးပါသည်။
မပြေးမီ အနည်းဆုံး ၂၄ နာရီအလိုတွင် အရက်သောက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါသည်။ အကြောင်းမှာ ကိုယ်ခန္ဓာ အဆင်သင့်မဖြစ်ဘဲ ပြေးနေစဉ် အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ပြင် တစ်ကြိမ်စီ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရန် လုံလောက်သော အင်အားရရှိစေရေးအတွက် အနည်းဆုံး ၁-၂ နာရီ ကြိုတင်၍ အစားအစာ စားသောက်ထားသင့်ပါသည်။
မပြေးမီ တိုင်းတွင် ခန္ဓာကိုယ် သွေးပူလေ့ကျင့်ခန်းနှင့် ကြွက်သား လျှော့လေ့ကျင့်ခန်းများကို အမြဲမပြတ် ပြုလုပ်ပါ။
ရေဓာတ် ခမ်းခြောက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ရေကို လုံလောက်စွာ သောက်သုံးသင့်ပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ရေဆာပြေရုံမျှသာ သောက်သုံးသင့်ပြီး ပြေးနေစဉ် 15-20 မိနစ်တိုင်း ရေနှင့် ဓာတ်ဆားရေကို အလှည့်ကျ သောက်သုံးနိုင်ပါသည်။
မာရာသုန်းပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်လိုပါက ဘေးကင်းလုံခြုံပြီး အထိရောက်ဆုံး ပြေးနိုင်ရေးအတွက် လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အစားအသောက် စားသောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်များကို ဆရာဝန်ထံ တောင်းခံသင့်ပါသည်။
အတွေ့အကြုံရှိ အပြေးသမား ဖြစ်ပါစေ ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုကို ပုံမှန် ခံယူသင့်ပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကာလကြာရှည် ဆက်တိုက် ပြေးခြင်းသည် နှလုံးကြွက်သား ပြောင်းလဲမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး အချို့သော နှလုံးရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို အန္တရာယ်ရှိစေသောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။
ပြေးနေစဉ် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ ရင်ကျပ်ခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း၊ မျက်စိပြာခြင်း သို့မဟုတ် မူးမေ့ချင်သကဲ့သို့ မူမမှန်သော လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်ပါက ချက်ချင်း ရပ်တန့်ပြီး သူငယ်ချင်းများ သို့မဟုတ် ပွဲတာဝန်ရှိသူများအား ဆေးရုံသို့ အမြန်ဆုံး ပို့ဆောင်ပေးရန် ပြောကြားပါ။ သက်သာလာမည်ကို ထိုင်စောင့်မနေသင့်ပါ၊ အကြောင်းမှာ အသက်အန္တရာယ် ထိခိုက်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။

လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်သည့် အကြိမ်တိုင်းတွင် ခန္ဓာကိုယ် ကျန်းမာရေးသည် ပြည့်စုံကောင်းမွန်နေရပါမည်။ မပြေးမီ သေချာစွာ စစ်ဆေးခြင်းက ပိုမိုကောင်းမွန်ပါသည်။ ဆရာဝန်နှင့် ပြသ၍ အောက်ပါတို့ ပါဝင်သော Exercise Ready ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု ပရိုဂရမ် ကို ရယူနိုင်ပါသည် -
စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်မားသော CPET နည်းပညာဖြင့် ခန္ဓာကိုယ် ကြံ့ခိုင်မှုကို စစ်ဆေးပေးခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်မှ အောက်ဆီဂျင် သုံးစွဲနေစဉ် ဖြစ်ပေါ်သည့် မူမမှန်မှုများကို ရှာဖွေပေးနိုင်ပြီး ဆရာဝန်များနှင့် အားကစားသိပ္ပံ ကျွမ်းကျင်သူများ၏ နီးကပ်စွာ စောင့်ရှောက်မှုကို ရရှိစေမည် ဖြစ်ပါသည်။