นพ. ธนภัทร์ นิลพัฒนากร
อายุรศาสตร์โรคหัวใจ

နှလုံးအဆို့ရှင် မလုံသည့်ရောဂါ (Heart Valve Regurgitation) ကို ကာကွယ်ရန် နှလုံးကျန်းမာရေးကို ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ရာမကမ်းဟဲင်းဆေးရုံမှ ပေးအပ်ထားသော သတိပေးလက္ခဏာများ၊ ရောဂါဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းများ၊ ကာကွယ်နည်းများ နှင့် နှလုံးရောဂါ စစ်ဆေးရေး ပက်ကေ့ချ်များကို မီးမောင်းထိုးပြသွားမည် ဖြစ်ပါသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားလာသည်နှင့်အမျှ မိမိ၏ နှလုံးကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ခြင်းနှင့် ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချခြင်းသည် ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်ပြီး အသက်ရှည်စွာ နေထိုင်နိုင်ရေးအတွက် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ အထူးသဖြင့် မိမိနှင့် ဝေးကွာလှသည်ဟု ထင်ရသော နှလုံးအဆို့ရှင် ဂရုစိုက်မှုသည် အလွန်အရေးပါလှပါသည်။
နှလုံးအဆို့ရှင်များသည် သွေးစီးဆင်းသည့် လမ်းကြောင်းကို ထိန်းချုပ်ပေးပြီး ၎င်းတို့ မူမမှန်ခြင်း သို့မဟုတ် ယိုစိမ့်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ပါက သွေးလှည့်ပတ်မှုကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေကာ နှလုံးကို ပိုမိုအလုပ်လုပ်စေပြီး အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော အခြေအနေများအထိ ရောက်ရှိစေနိုင်ပါသည်။
အဆို့ရှင်ကျဉ်းခြင်းနှင့် မလုံခြင်း အပါအဝင် နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါ၏ စောစီးစွာသိရှိနိုင်သော သတိပေးလက္ခဏာများကို အောက်ပါအတိုင်း သတိပြုကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်-
နှလုံးအဆို့ရှင်မလုံသော လူနာများသည် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုမောပန်းလွယ်ပြီး အထူးသဖြင့် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ချိန် သို့မဟုတ် ပင်ပန်းသော လှုပ်ရှားမှုများပြုလုပ်ချိန်တွင် အသက်ရှူကြပ်ခြင်းကို ခံစားရလေ့ရှိသည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် အနားယူနေချိန်၌ပင် လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
နှလုံးအဆို့ရှင်မလုံသော အခြေအနေများတွင် နှလုံးခုန်နှုန်း မမှန်ခြင်း သို့မဟုတ် ရှူရှူးသံကဲ့သို့သော မူမမှန်သည့် နှလုံးခုန်သံများ (Murmur) ကို ကြားရနိုင်ပါသည်။

အကယ်၍ အဆို့ရှင်ယိုစိမ့်မှုသည် နှလုံး၏ ဘယ်ဘက်ခြမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ပါက ဘယ်ဘက်နှလုံးအခန်းကို ကြီးထွားလာစေပြီး အဆုတ်အတွင်း သွေးအိုင်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အထူးသဖြင့် ညဘက်တွင် လူနာအား အပြားလိုက် လှဲအိပ်ရန် ခက်ခဲစေပြီး ထထိုင်၍ အသက်ရှူရခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။
နှလုံးအဆို့ရှင်မလုံခြင်းသည် ရင်ဘတ်မအီမသာဖြစ်ခြင်းနှင့် အသက်ရှူကြပ်ခြင်းတို့ကို မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ပြင် လူနာများသည် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် တင်းကျပ်ခြင်း၊ ရင်တုန်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းတို့ကို ခံစားရနိုင်ပါသည်။
နှလုံးအဆို့ရှင်မလုံခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဖောရောင်ခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အရည်နှင့် ဓာတ်ဆားများ ပိုလျှံစုစည်းမိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပြီး ခြေထောက်၊ ခြေချင်းဝတ် သို့မဟုတ် မျက်နှာများတွင် ဖောရောင်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် လူနာများသည် ဝမ်းဗိုက်ရောင်ရမ်းခြင်းကိုလည်း ခံစားရနိုင်ပါသည်။

အဆို့ရှင်ကျဉ်းခြင်းနှင့် မလုံခြင်း အပါအဝင် နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါသည် နှလုံးအဆို့ရှင် ၄ ခုလုံးတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အဓိက အကြောင်းရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်-
အသက်ကြီးရင့်လာသည်နှင့်အမျှ နှလုံးအဆို့ရှင် တစ်ရှူးများ ယိုယွင်းပျက်စီးလာပြီး ထုံးကျောက် (Calcium) များ တက်လာနိုင်သဖြင့် အဆို့ရှင် လုပ်ဆောင်ချက် မမှန်မကန်ဖြစ်ကာ အဆို့ရှင် မလုံခြင်း သို့မဟုတ် ကျဉ်းခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ဤရောဂါသည် အထူးသဖြင့် ကလေးဘဝတွင် လေးဘက်နာဖျားရောဂါကို ဖြစ်စေသော Streptococcus group A ဘက်တီးရီးယား ကူးစက်ခံရမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်။ ဘက်တီးရီးယား ပိုးဝင်မှုသည် လူနာ၏ နှလုံးအဆို့ရှင်များကို ရေရှည်ပျက်စီးစေပြီး အဆို့ရှင် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အဆို့ရှင်ကျဉ်းခြင်း၊ မလုံခြင်း သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံး ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ၎င်းသည် နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါ၏ အဖြစ်အများဆုံး အကြောင်းရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
မိခင်ဝမ်းတွင်း၌ နှလုံးဖွံ့ဖြိုးမှု မပြည့်စုံခြင်းကြောင့် မွေးရာပါ ပါရှိလာသော ချို့ယွင်းချက်များ ဖြစ်ပါသည်။ အတိအကျ အကြောင်းရင်းများကို အမြဲတမ်း မသိရှိနိုင်ဘဲ လက္ခဏာများသည် မွေးဖွားချိန် သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းလာချိန်မှ ပေါ်ပေါက်လာတတ်ပါသည်။
ပိုးဝင်ခြင်းများသည် နှလုံး၏ မည်သည့်အပိုင်းကိုမဆို ထိခိုက်စေနိုင်သော်လည်း အဆို့ရှင်များကို အထူးထိခိုက်စေပါသည်။ မူလကတည်းက ပျက်စီးနေသော အဆို့ရှင်များရှိပါက ပိုးဝင်ခြင်းသည် ပြဿနာကို ပိုမိုဆိုးရွားစေပြီး အဆို့ရှင် မလုံခြင်း သို့မဟုတ် စုတ်ပြဲခြင်းအထိ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ ပိုးဝင်ခြင်းများသည် ခံတွင်းပြဿနာများ သို့မဟုတ် သွားဆွေးခြင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေနိုင်ပါသည်။
ရုတ်တရက် နှလုံးဖောက်ခြင်းသည် နှလုံးအဆို့ရှင်များကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး ရုတ်တရက် နှလုံးအဆို့ရှင်မလုံခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
ဤရောဂါများသည် အလွန်အမင်း ပျော့ပျောင်းမှုရှိသော အခြေအနေများဖြစ်ပြီး နှလုံးအဆို့ရှင်များအပါအဝင် အင်္ဂါအမျိုးမျိုးကို ထိခိုက်စေကာ အဆို့ရှင်မလုံခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။

အောက်ပါ ရိုးရှင်းသော နေထိုင်မှုပုံစံ အပြောင်းအလဲများကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် သင့်နှလုံးကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် အဆို့ရှင်မလုံခြင်းကို စတင်ကာကွယ်နိုင်ပါသည်-
