ခါးကျောရိုးဆစ်ပြားညပ်ခြင်း: ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသမှုနည်းလမ်းများ

ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်းကို လမ်းညွှန်ချက်များအတိုင်း ပုံမှန်အားဖြင့် ဆောင်ရွက်ပါသည်-

၁။ ဆေးဝါးရာဇဝင်နှင့် ရောဂါလက္ခဏာများ မေးမြန်းခြင်း

     ဆေးဝါးရာဇဝင် မေးမြန်းခြင်းသည် အကြိုရောဂါရှာဖွေရေး အချက်အလက်များကို ရရှိစေပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများ၏ သဘောသဘာဝ၊ တည်နေရာ၊ ဖြစ်ပွားသည့် ကြာချိန်၊ လက္ခဏာများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည့် လှုပ်ရှားမှုများ၊ လူနေမှုပုံစံနှင့် အခံရောဂါများသည် လူနာတစ်ဦးစီ၏ လိုအပ်ချက်နှင့် အသင့်တော်ဆုံး ကုသမှုနည်းလမ်းများကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

၂။ ခန္ဓာကိုယ် စစ်ဆေးခြင်း

     ခန္ဓာကိုယ် စစ်ဆေးခြင်းသည် ရောဂါရာဇဝင်ကို အတည်ပြုပေးပြီး လူနာ၏ ပြဿနာမှာ အာရုံကြောညှပ် အဆစ်အမြှေးရိုး ကျွံခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်း ဟုတ်မဟုတ် ဆရာဝန်များ ဆုံးဖြတ်ရာတွင် ကူညီပေးပါသည်။ စစ်ဆေးမှုများတွင် ခြေထောက်ကို တဖြောင့်တည်း မြှောက်စစ်ဆေးခြင်း (Straight leg raising test)၊ ကြွက်သားခွန်အား စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ပြဿနာဖြစ်ပွားသည့် တည်နေရာကို အကျဉ်းချုံ့သတ်မှတ်နိုင်ရန် အာရုံခံစားမှု သို့မဟုတ် ထုံကျင်မှုကို စစ်ဆေးခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။

၃။ ဓာတ်မှန်ဆိုင်ရာ ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးခြင်း

• အသုံးအများဆုံး စစ်ဆေးမှုမှာ MRI (Magnetic Resonance Imaging) ဖြစ်ပြီး ဆရာဝန်များအနေဖြင့် ပြဿနာဖြစ်နေသည့် အဆစ်ရိုးနှင့် အာရုံကြောဖိမိနေသည့် အတိအကျ တည်နေရာကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်တွေ့နိုင်စေကာ ထိရောက်သော ကုသမှုအစီအစဉ်ကို ရေးဆွဲနိုင်စေပါသည်။
• အခြားသော ကိရိယာတစ်ခုမှာ CT scan ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အရိုးတည်ဆောက်ပုံများကို ပုံရိပ်ဖော်ရာတွင် အလွန်ထိရောက်ပြီး ရှုပ်ထွေးသော ခွဲစိတ်မှုများ သို့မဟုတ် ပြုပြင်ကုသမှုများကို စီစဉ်ရာတွင် ကူညီပေးပါသည်။ ၎င်းကို MRI နှင့်ယှဉ်တွဲ၍ မကြာခဏ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
• ရိုးရိုး ဓာတ်မှန် (Plain X-ray) ကိုလည်း အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်ပြီး အခြားနည်းလမ်းများဖြင့် မမြင်နိုင်သော လူနာ၏ ကျောရိုး မခိုင်မာမှုများကို ကွေးသည့်အခါ သို့မဟုတ် ဆန့်သည့်အခါ ဆရာဝန်များ ဆန်းစစ်နိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။

၄။ ကျောရိုးအာရုံကြော အမြှေးပါးထဲသို့ ဆေးထိုးခြင်း (ESI: Epidural steroid injection, SNRB: Selective nerve root block)

     ဤနည်းလမ်းသည် ရောဂါရှာဖွေရေး ကိရိယာအဖြစ်ရော ကုသမှုအဖြစ်ပါ ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။ MRI အဖြေများ မရေမရာဖြစ်နေချိန်တွင် မကြာခဏ အသုံးပြုလေ့ရှိပါသည်။ X-ray (Fluoroscope/C-arm) လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ဆရာဝန်များသည် ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချရန် စတီရွိုက်ဆေးများကို ထိုးပေးပါသည်။ နာကျင်မှု သက်သာသွားပါက ရောဂါလက္ခဏာ၏ အရင်းအမြစ်ကို အတည်ပြုနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။

ကုသမှု၏ ရည်မှန်းချက်မှာ နှစ်မျိုးရှိပါသည်- ပထမအချက်မှာ ပြင်းထန်သော အာရုံကြောဖိမိခြင်းမရှိသည့် ပေါ့ပါးသော အခြေအနေများအတွက် ရောဂါလက္ခဏာများကို သက်သာစေရန်ဖြစ်ပြီး အောက်ပါ နည်းလမ်းများဖြင့် ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ယားယံခြင်းကို လျှော့ချခြင်းပေါ်တွင် အဓိကထားဆောင်ရွက်ပါသည်-

၁။ အရောင်ကျ ဆေးဝါးများ

     Gabapentin သို့မဟုတ် Pregabalin ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများသည် NSAIDs ဆေးများနှင့်အတူ အာရုံကြောရောင်ရမ်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော နာကျင်မှုကို သက်သာစေပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ရောင်ရမ်းမှုသည် ၂ ပတ်မှ ၄ ပတ်အထိ ကြာမြင့်တတ်ပြီး ထပ်မံဆိုးရွားစေသည့် အချက်များကို ရှောင်ရှားပါက အလိုအလျောက် သက်သာသွားနိုင်ပါသည်။

၂။ ကာယကုထုံး (Physical Therapy)

• တင်ပါးဆုံ တင်းဆွဲခြင်း (Pelvic Traction)- ဒါဟာ ကျောရိုးအရိုးတွဲ အရွတ်ကို တင်းကြပ်စေပြီး အနည်းငယ် ကျွံထွက်နေသော အဆစ်အမြှေးရိုးများကို မူလနေရာသို့ ပြန်တွန်းပို့ပေးနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် အဆစ်ကျွံမှု အနည်းငယ်သာရှိသော ငယ်ရွယ်သူ လူနာများတွင် အထိရောက်ဆုံးဖြစ်ပါသည်။
• အခြားသော နည်းလမ်းများ- အာရုံကြော ယားယံခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ကြွက်သားတောင့်တင်းမှုများကို လျှော့ချရန် Shock wave ကုထုံးနှင့် Ultrasound ကုထုံးများကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

အာရုံကြောညှပ် အဆစ်အမြှေးရိုးကျွံခြင်း ခွဲစိတ်ကုသရန် ညွှန်ကြားချက်များ

ဒုတိယ ရည်မှန်းချက်မှာ ခွဲစိတ်မှုပြုလုပ်၍ ဖိမိနေခြင်းကို ဖယ်ရှားခြင်းဖြင့် အဓိက အကြောင်းအရင်းကို ကုသရန်ဖြစ်ပါသည်။ ညွှန်ကြားချက်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်ပါသည်-

• ပြင်းထန်သော အာရုံကြောဖိမိခြင်း (Cauda Equina Syndrome) ဖြစ်ပွားပါက ၄၈ နာရီအတွင်း ခွဲစိတ်ကုသမှု လိုအပ်ပါသည်။
• အာရုံကြောဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်များ တဖြည်းဖြည်း ပိုမိုဆိုးရွားလာခြင်း (အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် ထုံကျင်ခြင်း ပိုမိုများပြားလာခြင်း)။
• ပြင်းထန်စွာ ကြွက်သား အားနည်းခြင်း။
• ဆေးဝါးများနှင့် ကာယကုထုံးများဖြင့် သက်သာမှုမရှိဘဲ ပြင်းထန်စွာ နာကျင်ခြင်း။
• ရောဂါလက္ခဏာများ ၆ ပတ်ထက်ပို၍ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေခြင်း။

အာရုံကြောညှပ် အဆစ်အမြှေးရိုးကျွံခြင်း ခွဲစိတ်ကုသမှု နည်းလမ်းများ

၁။  Nucleoplasty & Annuloplasty

     အဆစ်အမြှေးရိုးကြောင့် ခါးနာခြင်းဝေဒနာ ခံစားနေရသော လူနာများအတွက် အသုံးပြုပါသည်။ မြင့်မားသော ကြိမ်နှုန်းရှိ ရေဒီယိုလှိုင်းများ သို့မဟုတ် လေဆာကို အသုံးပြု၍ ရောင်ရမ်းနေသော တစ်ရှူးများကို ပျော်ဝင်စေပြီး နာကျင်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော အာရုံကြောငယ်များကို ပိတ်ပင်ပေးပါသည်။

၂။ မှန်ပြောင်းကြည့် ခွဲစိတ်ခြင်း (Endoscopic discectomy)

     ခွဲစိတ်ရာတွင် သေးငယ်သော ခွဲကြောင်းများ (၁ စင်တီမီတာခန့်) သာ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည့် ခေတ်မီစံချိန်မီ နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ Full-endoscopic နှင့် Biportal (UBE) နည်းပညာများ ပါဝင်ပါသည်။ ၎င်းတို့သည် မြန်ဆန်စွာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေပြီး တိကျမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။

3. အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းကြည့် ခွဲစိတ်ခြင်း (Microscopic discectomy)

     မြင်ကွင်းကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် အစဉ်အလာ ပုံမှန်ခွဲစိတ်မှုများနှင့် ယှဉ်လျှင် ခွဲကြောင်းအရွယ်အစားကို လျှော့ချရန် အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းကို အသုံးပြုသည့် လက်ရှိ စံချိန်မီ အဓိကနည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။

ခေတ်မီ ခွဲစိတ်မှုများ၏ အောင်မြင်မှုနှုန်းမှာ ၉၀% ထက် ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။ ထိုက်သင့်သော လေဖြတ်ခြင်း/ဆံ့အခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ အလွန်နည်းပါးသဖြင့် လူနာများအနေဖြင့် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ရန် မလိုပါ။

နိဂုံးချုပ် စကား

ကုသမှုမပြုဘဲ ထားရှိသော ပြင်းထန်သည့် ဖိမိခြင်းများသည် နောက်ဆုံးတွင် အမြဲတမ်း ကြွက်သားအားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် နာတာရှည် နာကျင်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။ သင့်တွင် ခြေထောက်သို့ စိမ့်ထွက်နာကျင်ခြင်း၊ ထုံကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်းများ ခံစားရပါက အထူးကုဆရာဝန်နှင့် ပြသ၍ ရောဂါရှာဖွေမှု ခံယူပါရန် အကြံပြုအပ်ပါသည်။

• ဖုန်းနံပါတ်- 1512
• ခါးနှင့်လည်ပင်း နာကျင်မှုနှင့် ကျောရိုးအဆစ်အမြှေးရိုး ယိုယွင်းမှု ဌာန၊ ရာမကမ်းဟဲင်း ဆေးရုံ