พญ. ณณิชา ศิริวงศ์
อายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ
ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ အစားအသောက်မှန်ကန်စွာ စားသုံးမှုနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်းဆိုင်ရာ ခေတ်ရေစီးကြောင်းသည် လူငယ်များမှစ၍ လူလတ်ပိုင်းနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများအထိ လွန်စွာရေပန်းစားလျက်ရှိပါသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ ကိုယ်ပိုင်ယုံကြည်ချက်များကြောင့် သို့မဟုတ် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများအပါအဝင် နည်းလမ်းပေါင်းစုံမှ ရောဂါဘယဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ပိုမိုသိရှိလာကြသောကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
ယခင်က “အာဟာရနှင့် အစားအသောက်” ဆိုသည့် စကားရပ်သည် လူနာများသာမက အရွယ်စုံပြည်သူများအတွက် လွန်စွာအရေးကြီးသော်လည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အလေးထားခြင်း မခံခဲ့ရပါ။ သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင်မူ “အာဟာရကုထုံးပညာရှင် (Dietitian)” များ အဓိကပါဝင်လာပြီး လူနာများနှင့် အများပြည်သူတို့အား အကြံပြုချက်အတိုင်း တစိုက်မတ်မတ် လိုက်နာပါက ကျန်းမာရေးအတွက် အကျိုးကျေးဇူးအများဆုံးရရှိစေမည့် အစားအသောက် စားသုံးမှုဆိုင်ရာ အသိပညာများကို ကူညီမျှဝေပေးလျက်ရှိပါသည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် “အာဟာရကုထုံးပညာရှင်” ကို ကျန်းမာရေးသိပ္ပံနယ်ပယ်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး ဆရာဝန်များကဲ့သို့ပင် ပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သင်ယူခဲ့ရသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ရောဂါအမျိုးမျိုးခံစားနေရသော လူနာများနှင့် အသက်အရွယ်စုံ ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် သင့်တော်သည့် အာဟာရနှင့် အစားအသောက်ဆိုင်ရာ အထူးပြုကျွမ်းကျင်မှုကို အဓိကထားလေ့လာထားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဆေးရုံများတွင် အာဟာရကုထုံးပညာရှင်များ၏ အခန်းကဏ္ဍကို “ဘက်စုံကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုအဖွဲ့” ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားပြီး အဓိကတာဝန်မှာ လူနာ၏ အာဟာရအခြေအနေကို ဆန်းစစ်ခြင်း၊ စွမ်းအင်နှင့် အာဟာရလိုအပ်ချက်ကို တွက်ချက်ခြင်းနှင့် ဆရာဝန်၏ ကုသမှုအစီအစဉ်ကို အထောက်အကူပြုနိုင်ရန် သင့်တော်သော ပမာဏကို သတ်မှတ်ပေးခြင်း (သို့မဟုတ်) “အာဟာရဖြင့် ကုသခြင်း (Medical Nutrition Therapy)” ကို ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းဖြစ်ရာ ဆရာဝန်များ၏ အရေးပါသော ကူညီသူများ ဖြစ်ကြသည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက ဆေးရုံများတွင် “အာဟာရကုထုံးပညာရှင် (Dietitian)” တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း မရှိသေးစဉ်က “အာဟာရပညာရှင် (Nutritionist)” များသာ ရှိခဲ့သည်ကို မှတ်မိကြပါလိမ့်မည်။ ထိုစဉ်က အဓိကတာဝန်မှာ မီးဖိုချောင်တွင် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း လူနာများအတွက် အစားအသောက် စီစဉ်ပေးရခြင်းဖြစ်ပြီး လူနာ၏ အာဟာရပိုင်းကို အနီးကပ်ပြုစုစောင့်ရှောက်ခွင့် မရရှိခဲ့သဖြင့် ဆေးကုသမှုခံယူနေသူများအတွက် အချက်အလက်နှင့် အသိပညာရရှိမှု အကန့်အသတ်ရှိခဲ့ပါသည်။ သို့သော် ဆေးပညာနည်းပညာများ ပိုမိုတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ၊
လက်ရှိတွင် လူနာများ၏ အာဟာရအခြေအနေကို ပိုမိုအလေးထားလာကြသဖြင့် ယနေ့ခေတ်တွင် လူနာတစ်ဦးချင်းစီ၏ မှန်ကန်သင့်တော်သော အစားအသောက် စားသုံးမှုဆိုင်ရာ အာဟာရအကြံဉာဏ်များ ပေးနိုင်ရန် “အာဟာရကုထုံးပညာရှင်” များက အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာကြသည်။ ထို့အပြင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များ၊ နို့တိုက်မိခင်များ၊ ဝိတ်တိုးချင်သူများနှင့် ဝိတ်ချချင်သူများလည်း ပါဝင်ပါသည်။
ထို့အပြင်... ရောဂါအမျိုးမျိုး ကာကွယ်ရန် ကျန်းမာရေးဂရုစိုက်လိုသော အထွေထွေပြည်သူများ၊ အထူးသဖြင့် မကူးစက်နိုင်သော နာတာရှည်ရောဂါများဖြစ်သည့် ဆီးချိုရောဂါ၊ သွေးတိုးရောဂါ၊ သွေးတွင်းအဆီဓာတ်များခြင်း၊ အဝလွန်ခြင်း၊ ဦးနှောက်နှင့် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါ၊ ကင်ဆာရောဂါ စသည်တို့ကို ကာကွယ်ရာတွင် သင့်တော်သော အစားအသောက် စားသုံးမှုအလေ့အထက အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ အာဟာရပိုင်းဆိုင်ရာ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုသည် ကုသမှုလုပ်ငန်းစဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆေးဝါးကုသမှုအပြင် ယနေ့ခေတ်တွင် အစားအသောက် စားသုံးမှုနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်း အပါအဝင် နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝ စတိုင်လ်ကို ပြောင်းလဲခြင်းသည် ရောဂါများကို ဘက်စုံကုသမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် အရေးပါလှပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရောဂါပျောက်ကင်းရန် သို့မဟုတ် ထိန်းချုပ်ရန်သာမက အနာဂတ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကို ကာကွယ်ရန်၊ ကောင်းမွန်သော လူနေမှုဘဝအရည်အသွေးနှင့် သန်မာကျန်းမာသော ခန္ဓာကိုယ်ရရှိစေရန်အတွက်ပါ ရည်ရွယ်သောကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။
“အာဟာရကုထုံးပညာရှင်” တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်မည့်သူသည် အာဟာရနှင့် အာဟာရကုထုံး၊ ရောဂါအခြေအနေများ၏ အခြေခံဗဟုသုတ၊ အစားအသောက်နှင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ဆက်စပ်မှု၊ အစားအသောက်နှင့် အချို့သော ဆေးဝါးများ၏ ဆက်စပ်မှု စသည့် နယ်ပယ်အသီးသီးကို နားလည်တတ်မြောက်သည်အထိ ဘက်စုံပညာရပ်များကို သင်ယူလေ့ကျင့်ထားရမည်ဖြစ်သည်။ အထွေထွေအားဖြင့် အာဟာရနှင့် အာဟာရကုထုံးဆိုင်ရာ ဘာသာရပ် သို့မဟုတ် ကုထုံးဆိုင်ရာ အာဟာရနှင့် ဆက်စပ်သောအထူးပြု ဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိထားသူဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး "အာဟာရကုထုံး ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ကော်မတီ" ၏ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ဆေးရုံတွင် လက်တွေ့ဆင်းဖူးသူ သို့မဟုတ် လုပ်သက်အတွေ့အကြုံရှိသူဖြစ်ကာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် "အာဟာရကုထုံးဆိုင်ရာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ" အဖြစ် မှတ်ပုံတင်နှင့် လိုင်စင်ရရှိရန် စာမေးပွဲအောင်မြင်ပြီးသူ ဖြစ်ရပါမည်။
“အာဟာရပညာရှင် (Nutritionist)” ဆိုသည်မှာ အာဟာရပညာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိထားပြီး ဆေးရုံရှိ လူနာများအတွက် အစားအသောက် စီစဉ်ပေးခြင်းနှင့် အထွေထွေ အာဟာရဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်များ ပေးနိုင်သော ဗဟုသုတကျွမ်းကျင်မှုရှိသူကို ဆိုလိုသည်။ သို့သော် ဆေးရုံတွင် လုံလောက်သော အတွေ့အကြုံနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု ရရှိလာပါက “ကျွမ်းကျင်အာဟာရကုထုံးပညာရှင် (Registered Dietitian)” အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ရန် စာမေးပွဲ ဖြေဆိုလျှောက်ထားနိုင်ပါသည်။
အမှန်တကယ်တော့ လူနာများ သို့မဟုတ် ဆေးရုံဝန်ဆောင်မှုကို အားကိုးနေရသူများသာမက မိမိကျန်းမာရေးကို တကယ်တမ်း ဂရုစိုက်လိုသူ မည်သူမဆို “အာဟာရကုထုံးပညာရှင်” သို့မဟုတ် “အာဟာရပညာရှင်” ထံမှ အကျိုးရှိသော အသိပညာများကို တိုင်ပင်ဆွေးနွေး ရယူနိုင်ပါသည်။ “အာဟာရကုထုံးပညာရှင်” သို့မဟုတ် “အာဟာရပညာရှင်” ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း စားသုံးပေးနိုင်ပါက ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကျန်းမာရေးကို ရရှိစေမည်ဖြစ်ပါသည်။
သင့်တော်သော အစားအသောက် စားသုံးမှုသည် ရောဂါများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပြီး လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ အာဟာရ ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုသည် ကုသမှုလုပ်ငန်းစဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
อายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ
อายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับ
กุมารแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและโรคตับ
