ภาวะแทรกซ้อนหลังการผ่าตัดปลูกถ่ายไต

     การผ่าตัดปลูกถ่ายไตคือความหวัง แต่ไม่ใช่จุดสิ้นสุดของการดูแล ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นได้หลังการผ่าตัดนั้นมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความสำเร็จในระยะยาวของการปลูกถ่ายและการมีคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้ป่วย

ภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัดปลูกถ่ายไต

1.  ภาวะปฏิเสธไต

     ภาวะปฏิเสธไต คือภาวะที่ร่างกายเริ่มต่อต้านไตใหม่ซึ่งอาจเกิดขึ้นอย่างช้า ๆ หรือเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลันก็ได้ เมื่ออวัยวะใหม่เข้าสู่ร่างกาย ระบบภูมิคุ้มกันย่อมแปรผลเป็นสิ่งแปลกปลอม ซึ่งคล้ายคลึงกับปฏิกิริยาต่อต้านเชื้อโรคหรือมะเร็ง แพทย์จึงต้องรักษาทุเลาภาวะนั้นด้วยการให้ยากดภูมิคุ้มกันพร้อมให้ความรู้เรื่องผลข้างเคียงของยา

ภาวะปฏิเสธไตมีหลายประเภท

• การปฏิเสธไตเฉียบพลันขั้นรุนแรง (Hyperacute Rejection) ส่วนใหญ่ไตมักเสียทันทีหลังเปลี่ยนไตได้ 1 ชั่วโมง ซึ่งแพทย์ต้องรีบนำไตออก
• การปฏิเสธไตหลังจากปลูกไตแบบเฉียบพลัน (Acute Humoral Rejection) หรือในทางแพทย์เรียกว่า Acute cellular Rejection อาจเกิดขึ้นใน 1 - 2 สัปดาห์แรกและพบบ่อยในช่วง 1-6 เดือนแรก ซึ่งโรคเกิดเมื่อไหร่ก็ได้ตลอดอายุการทํางานของไตที่ปลูกถ่าย บางรายเกิดขึ้น 5 - 10 ปี หลังเปลี่ยนไต
• ภาวะการปฏิเสธไตเรื้อรัง (Chronic Allograft Nephropathy) ซึ่งเริ่มแสดงอาการอย่างช้า ๆ  หลังการปลูกถ่ายไตไปได้ในหลายเดือนหรือหลายปี ไตจะเริ่มเสื่อมสภาพลงช้า ๆ ผู้ป่วยควรได้รับการรักษาอย่างทันท่วงทีโดยแพทย์จะเจาะชิ้นเนื้อไต (Kidney biopsy) เพื่อส่งตรวจดูว่าเป็นภาวะปฏิเสธไตชนิดไหนและมีระดับความรุนแรงมากน้อยเพียงใด ก่อนวางแผนการรักษาที่เหมาะสม

2.  ภาวะแทรกซ้อนอื่น

• ความเสี่ยงทางการติดเชื้อต่าง ๆ เช่น ติดเชื้อในกระแสเลือด ปอด ทางเดินปัสสาวะ แผลผ่าตัด ในช่องท้อง ในตับ ในลําไส้ สมอง เป็นต้น
• ภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด เช่น เลือดไหลที่แผล ช่องท้อง ติดเชื้อที่แผล หลอดเลือดตีบตันหรือคั่ง ท่อไตตีบตันหรือรั่ว 
• ภาวะแทรกซ้อนของการดมยาสลบ เช่น ปอดแฟบ ปอดอักเสบ ภาวะทางเดินหายใจล้มเหลว
• ภาวะแทรกซ้อนเรื่องหัวใจ เช่น หลอดเลือดหัวใจตีบ หัวใจล้มเหลว หัวใจเต้นจังหวะ
• ภาวะแทรกซ้อนทางกระเพาะลําไส้ เช่น แผลในกระเพาะ เลือดออกในกระเพาะลําไส้ ในกระเพาะลําไส้
• ภาวะแทรกซ้อนทางสมอง เช่น หลอดเลือดสมองตีบ หลอดเลือดสมองแตก
• ภาวะแทรกซ้อนร้ายแรงดังกล่าว จากข้อ 2 - 7 ส่วนใหญ่รักษาได้แต่บางครั้งทําให้เสียชีวิตได้
• การกําเริบของโรคไตที่เคยเป็นในอดีต เช่น IgA, FSGN เป็นต้น
• ผู้ป่วยอาจได้รับผลกระทบอันเนื่องจากการได้รับเชื้อหรือมีโรคซ่อนเร้นอื่น ซึ่งตรวจไม่ได้ด้วยวิทยาการทางการแพทย์ปัจจุบัน แต่เกิดโรคตามมาได้ในภายหลัง

กรณีที่เกิดการปฏิเสธไตใหม่ หากได้รับการรักษาเร็วก็มีโอกาสที่ไตใหม่จะกลับมาทํางานได้เหมือนเดิม