NOPPASIN TAKERNGDEJ, M.D.
Neurosurgery

ယေဘုယျအားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အကျိတ်တွေ့ရှိပါက ထိုနေရာရှိ ဆဲလ်များ ဗီဇပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် ဦးနှောက်နှင့် လုံးဝမသက်ဆိုင်သော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းမှ စတင်ဖြစ်ပွားပြီး ဦးနှောက်တွင် လာရောက်ပေါ်ပေါက်သည့် ဦးနှောက်အကျိတ် အမျိုးအစားတစ်မျိုး ရှိသည်ကို သိပါသလား။ ထိုအကျိတ်အမျိုးအစားသည် အခြားအင်္ဂါများမှ ခရီးဝေးထွက်ခွာလာပြီး ဦးနှောက်တွင် လာရောက်ကြီးထွားခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ ကင်ဆာအကျိတ်ပင် ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ ကင်ဆာအကျိတ်များသည် အခြားအင်္ဂါများမှ ဦးနှောက်သို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိသွားပြီး ဦးနှောက်အကျိတ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဤရောဂါကို ခေါ်ဆိုသော ဆေးပညာဝေါဟာရမှာ Brain metastases ဖြစ်ပြီး အများစုမှာ ဆရာဝန်များ အတိုကောက်ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသော Brain-Mets (ဘရိန်း-မတ်စ်) ဟု ကြားဖူးကြပေလိမ့်မည်။
ကင်ဆာဆဲလ်များ ပျံ့နှံ့ခြင်း

အရင်းအမြစ် : ဓာတ်ပုံအတွက် ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောခွဲစိတ်ဆရာဝန် ဒေါက်တာ နဖစင်း သကိင်းဒေးချ် အား ကျေးဇူးတင်ရှိပါသည်။
Brain-Mets အကျိတ် (Brain metastases) သို့မဟုတ် ကင်ဆာပျံ့နှံ့မှုကြောင့်ဖြစ်သော ဦးနှောက်အကျိတ်ကို ဦးနှောက်တွင် တွေ့ရှိရသော အကျိတ်စုစုပေါင်း၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တွေ့ရှိရပြီး အတွေ့ရဆုံး ဦးနှောက်အကျိတ်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ သို့သော် Brain-Mets အကျိတ်သည် ဦးနှောက်ဧရိယာရှိ ဆဲလ်များမှ စတင်ဖြစ်ပွားခြင်း မဟုတ်သောကြောင့် ၎င်း၏ မူလစတင်ရာ ကင်ဆာ (Primary cancer) မှာ မည်သည့်အင်္ဂါမှ ဖြစ်သည်ကို ရှာဖွေရလေ့ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကုသမှုနည်းလမ်းနှင့် ရောဂါအခြေအနေခန့်မှန်းချက်များသည် ကင်ဆာအမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သုတေသနပြုချက်များအရ ကျွန်ုပ်တို့တွေ့ရှိရသော Brain-Mets များသည် -
မူလအင်္ဂါမှ အခြားအင်္ဂါများသို့ ကင်ဆာပျံ့နှံ့ခြင်းသည် အများအားဖြင့် ပြန်ရည်ကြောစနစ် သို့မဟုတ် သွေးကြောစနစ်မှတစ်ဆင့် ကူးစက်သွားလာခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဦးနှောက်တွင် ပြန်ရည်ကြောစနစ် မရှိသောကြောင့် ကင်ဆာဆဲလ်များ ဦးနှောက်သို့ ပျံ့နှံ့သည့်လမ်းကြောင်းမှာ သွေးကြောစနစ်ကို အဓိကအသုံးပြု၍ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။

ကင်ဆာဆဲလ်သည် အင်္ဂါတစ်ခုခုတွင် ရှင်သန်ရန် အာဟာရ သို့မဟုတ် စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်များ မရှိတော့သည်အထိ နေထိုင်ပြီးသောအခါ ရှင်သန်ကျန်ရစ်ရေးအတွက် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ခရီးဆန့်ရတော့သည်။ သို့သော် ကင်ဆာဆဲလ်များ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ရန်မှာ မလွယ်ကူပါ၊ အကြောင်းမှာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ခိုင်ခံ့သော ဆဲလ်နံရံ အထပ်ထပ်နှင့် လုံခြုံရေးအစောင့်များကဲ့သို့ အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်နေသော ခုခံအားဆဲလ်များ ရှိနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကင်ဆာဆဲလ်သည် ဆဲလ်နံရံအတားအဆီးများစွာကို ကျော်ဖြတ်၍ သွေးကြောအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့လျှင် အိမ်သစ်ဆောက်ရန် သင့်တော်သည်ဟု ယူဆရသော မည်သည့်အင်္ဂါမဆို တွေ့ရှိသည်အထိ သွေးစီးကြောင်းအတိုင်း လှည့်ပတ်သွားလာနေမည်ဖြစ်သည်။ ခုခံအားစနစ်၊ ထိုအင်္ဂါမှ ပုံမှန်ဆဲလ်များနှင့် အခြားပြင်ပအရာများကို ကာကွယ်ပေးသော ဆဲလ်များသည် ထိုကင်ဆာဆဲလ်များကို မတားဆီးနိုင်ပါက ကင်ဆာဆဲလ်သည် ထိုနေရာကို သိမ်းပိုက်ပြီး မျိုးဆက်သစ်ပွားများရန် 'အကျိတ်' ဟုခေါ်သော အိမ်သစ်ကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် မိမိကိုယ်ကို ကောင်းစွာဂရုစိုက်ပါက ခန္ဓာကိုယ်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သောဆဲလ်များ မူမမှန်အကျိတ်အဖြစ်သို့ ပျံ့နှံ့မသွားစေရန် တားဆီးပေးသည့် စနစ်တစ်ခုရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များ၏ စာရင်းဇယားအချက်အလက်များအရ ကင်ဆာဆဲလ်များ ဦးနှောက်တွင် အကျိတ်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေမှာ 0.01% ထက်နည်းကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ကင်ဆာပျံ့နှံ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ဦးနှောက်အကျိတ်လူနာများသည် အမျိုးမျိုးသော လက္ခဏာများကို ပြသနိုင်ပါသည် -
ဤလက္ခဏာများ ရှိပါက ကင်ဆာကြောင့်ဖြစ်သော ဦးနှောက်အကျိတ်လည်း တွဲဖက်ပါဝင်နေနိုင်သည်။ ဆက်လက်စစ်ဆေးရန် ဆရာဝန်နှင့် သွားရောက်ပြသရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဆေးထိုး၍ ဦးနှောက်သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI) ရိုက်ကူးခြင်းမှ စတင်နိုင်ပါသည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုအကျိတ်အမျိုးအစားသည် ဆေးထိုးပြီးပါက အလွန်ထင်ရှားစွာ မြင်တွေ့ရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Brain-Mets ကို ဦးနှောက်မဟာ၊ ဦးနှောက်ငယ် သို့မဟုတ် ဦးနှောက်ပင်စည် အပါအဝင် ဦးနှောက်၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ကင်ဆာရာဇဝင် မရှိဘဲ Brain-Mets ကို အကြောင်းတိုက်ဆိုင်၍ တွေ့ရှိရသော လူနာများသည် ကင်ဆာ၏ မူလအစကို အသေးစိတ်ရှာဖွေရန် ဆရာဝန်နှင့် သွားရောက်ပြသသင့်ပါသည်။ အဆုတ်၊ ရင်သား၊ အရေပြား၊ ကျောက်ကပ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းတို့သည် မူမမှန်သောအကျိတ်များ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသော အင်္ဂါများဖြစ်ကြပြီး နောက်ဆက်တွဲမှတစ်ဆင့် ရောဂါမရှာမီ စစ်ဆေးရပါမည်။ အကြောင်းမှာ ကင်ဆာသည် ဦးနှောက်သို့ ရောက်ရှိလာပါက ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့လည်း ရောက်ရှိသွားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် Bone scan သို့မဟုတ် PET scan ပြုလုပ်ခြင်းသည် ဤအဆင့်တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။ မူလကင်ဆာ အမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ သိရှိပြီးပါက မည်သည့်အရာများကို ထပ်မံစစ်ဆေးသင့်ကြောင်း လမ်းညွှန်ပေးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

Brain-Mets ၏ အဓိက ကုသမှုလမ်းညွှန်မှာ ဦးနှောက်ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချခြင်း၊ ဦးနှောက်အတွင်း ဖိအားမြင့်တက်မှုကို လျှော့ချခြင်းနှင့် ကင်ဆာ၏ မူလအစကို ပူးတွဲထိန်းချုပ်ခြင်း အပါအဝင် ရောဂါလက္ခဏာများကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းဖြစ်ပြီး လူနာများ၏ ဘဝအရည်အသွေး ကောင်းမွန်စေရန်နှင့် သက်တမ်းပိုမိုရှည်ကြာစေရန် ဖြစ်သည်။
ဤလူနာအုပ်စုအတွက် အဓိက ဆေးဝါးကုသမှုမှာ စတီရွိုက် (Steroid) ကဲ့သို့သော ဦးနှောက်ရောင်ရမ်းမှု လျှော့ချပေးသည့် ဆေးများ ဖြစ်ကြပြီး လူနာ၏ လက္ခဏာများကို သက်သာစေပါသည်။ ထို့နောက် ဆရာဝန်သည် ခွဲစိတ်ခြင်း၊ ဓာတုကုထုံးပေးခြင်း၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ပြခြင်း စသည့် မတူညီသော ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ နည်းပညာများကို အသုံးပြု၍ ဦးနှောက်အတွင်းရှိ အကျိတ်ကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းပါမည်။
ကုသမှုနည်းလမ်း ရွေးချယ်ခြင်းသည် ကင်ဆာအမျိုးအစား၊ Brain-Mets ၏ အရေအတွက်နှင့် တည်နေရာ၊ လူနာ၏ အသက်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်အခြေအနေ စသည့် အချက်များစွာပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ဆရာဝန်သည် လူနာတစ်ဦးစီအတွက် သင့်တော်သော ကုသမှုနည်းလမ်းကို သုံးသပ်ရွေးချယ်မည်ဖြစ်ပြီး ထိုအရာသည် ခွဲစိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဓာတ်ရောင်ခြည်ပြခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဥပမာ -
လက်ရှိတွင် ကုသမှုနည်းလမ်းသည် Brain-Mets အကျိတ် အရေအတွက် မည်မျှရှိသည်အပေါ် မူတည်ကြောင်း ပြသနေသော သုတေသနများစွာ ရှိသည် -
ဆရာဝန်သည် ကောင်းမွန်သော ကုသမှုရလဒ်ရရှိရန် ခွဲစိတ်ခြင်း၊ သီးသန့်နေရာအလိုက် အထူးဓာတ်ရောင်ခြည်ပြခြင်း (SRS) သို့မဟုတ် နည်းလမ်း ၂ မျိုးလုံး ပေါင်းစပ်အသုံးပြုနိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ ဦးနှောက်တစ်ခုလုံး ဓာတ်ရောင်ခြည်ပြခြင်း WBRT သည် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး ပိုမိုဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သောကြောင့် (အထူးသဖြင့် မှတ်ဉာဏ်၊ တွေးခေါ်ဖန်တီးမှုနှင့် ဦးနှောက်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ နှေးကွေးသွားနိုင်သည်) WBRT ကို ဦးစွာ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်သည်။
ခွဲစိတ်မည် သို့မဟုတ် သီးသန့်နေရာအလိုက် အထူးဓာတ်ရောင်ခြည်ပြမည် (SRS) ဆိုသည်ကို လူနာတစ်ဦးစီ၏ လက္ခဏာနှင့် အကျိတ်တည်နေရာပေါ် မူတည်၍ ကြည့်ရှုရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် အကျိတ်အရွယ်အစားသည် ၃ စင်တီမီတာထက် ပိုကြီးပါက ခွဲစိတ်ခြင်းသည် နောက်ထပ် ရွေးချယ်စရာတစ်ခု ဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ အကျိတ်ကြီးများတွင် အထူးဓာတ်ရောင်ခြည်ပြခြင်းသည် မအောင်မြင်နိုင်ခြေ များပြီး ဓာတ်ရောင်ခြည်ပြပြီးနောက် အကျိတ်ရောင်ရမ်းမှုမှ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဆေးပညာ တိုးတက်လာမှုကြောင့် ခွဲစိတ်မှုဆိုင်ရာ စွန့်စားရမှုများကိုများစွာ လျှော့ချပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ကင်ဆာအမျိုးအစားကို အတည်ပြုပေးနိုင်ရုံသာမက လူနာ၏ လက္ခဏာများကို သက်သာစေပြီး SRS အသုံးပြုခြင်းထက် ရောဂါပြန်လည်ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ပိုမိုလျှော့ချပေးနိုင်သည်။
ကုသမှုသည် ဦးနှောက်အကျိတ် တစ်လုံးတည်းရှိသော အုပ်စုနှင့် ဆင်တူသည်။ သို့သော် အချို့သောအခြေအနေများတွင် သီးသန့်နေရာအလိုက် အထူးဓာတ်ရောင်ခြည်ပြခြင်း (SRS) နှင့် ခွဲစိတ်မှု ပေါင်းစပ်ကုသခြင်းသည် ဤလူနာအုပ်စုအတွက် အလွန်အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး ဦးနှောက်တစ်ခုလုံး ဓာတ်ရောင်ခြည်ပြခြင်း (WBRT) ကို အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်ရန် ကူညီပေးမည်ဖြစ်သည်။
ဦးနှောက်တစ်ခုလုံး ဓာတ်ရောင်ခြည်ပြခြင်း (WBRT) သည် အဓိက ကုသမှုနည်းလမ်းဖြစ်လာမည်ဖြစ်ပြီး လူနာ၏ သက်တမ်းကို ပိုမိုရှည်ကြာအောင် ကူညီပေးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤတတိယအခြေအနေတွင် အကျိတ်များစွာရှိသော်လည်း အချို့သောအကျိတ်များမှာ ကြီးမားပြီး ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားနိုင်ပါက ဓာတ်ရောင်ခြည်မပြမီ ခွဲစိတ်ခြင်းသည်လည်း အခြားရွေးချယ်စရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူနာ၏ သက်တမ်းကို ပိုမိုမရှည်ကြာစေနိုင်သော်လည်း ပုံမှန်မဟုတ်သော လက္ခဏာများကို သက်သာစေနိုင်သည့်အပြင် စတီရွိုက်အသုံးပြုမှုကိုလည်း လျှော့ချပေးနိုင်သည်။
Brain-Mets ၏ ရောဂါအခြေအနေ ခန့်မှန်းချက်သည် အချက်အလက်များစွာပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ မူလကင်ဆာ အဓိကအမျိုးအစားမှာ အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ အချို့သောအမျိုးအစားများသည် နောက်ထပ်ကုသမှုနည်းလမ်းများ သို့မဟုတ် ဆေးပညာအတွက် အကျိုးရှိစေမည့် ကုသမှုနည်းလမ်းသစ်များကို ရှာဖွေရန် အကျိတ်အတွင်းရှိ မျိုးဗီဇများကို ရယူ၍ လေ့လာနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဆရာဝန်သည် လူနာ၏ ခန္ဓာကိုယ်အခြေအနေ၊ အသက်၊ အကျိတ်အရေအတွက်နှင့် အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့မှု အစရှိသော လူနာ၏ အခြားအချက်အလက်များကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည် ဖြစ်သည်။ လူနာသည် ခန္ဓာကိုယ်အခြေအနေ ကောင်းမွန်သေးပါက၊ အသက်ငယ်ရွယ်ပါကနှင့် အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့ခြင်းမရှိပါက ကောင်းမွန်သော ကုသမှုကို ခံယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
လူနာ၏ အခြေအနေသည် အလွန်အရေးကြီးပြီး လူနာ၏ လက္ခဏာများ သက်သာလာစေရန် အမြဲတမ်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရပါမည်။
ပိုမိုဖတ်ရှုရန် : ဦးနှောက်အကျိတ်ကို ကုသနိုင်ပါသလား။