นพ. ธนภัทร์ นิลพัฒนากร
อายุรศาสตร์โรคหัวใจ
နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါအတွက် ပြွန်ချောင်းထည့်၍ သွေးကြောချဲ့ကုသမှု (PCI) ခံယူသော လူနာအရေအတွက် တိုးပွားလာသော်လည်း ကုသစဉ်အတွင်း အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ရဆဲဖြစ်သည်။ သွေးကြောအတွင်း ထုံးကျောက် (Plaque) တည်ခြင်းမှာ ထိုသို့သော အခက်အခဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ဆေးပညာနည်းပညာသည် သွေးကြောအတွင်းရှိ ထုံးကျောက်များကို ခွဲဖျက်ပေးသည့် နည်းပညာသစ် (IVL: Intra Vascular Lithotripsy) ကို တီထွင်နိုင်ခဲ့ပြီး ကုသမှုလုပ်ငန်းစဉ်ကို ပိုမိုချောမွေ့စေပါသည်။
IVL: IntraVascular Lithotripsy ဆိုသည်မှာ နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းခြင်းကို ပြွန်ချောင်းမှတစ်ဆင့် ဘောလုံး (Balloon) ကိုအသုံးပြု၍ ထုံးကျောက်ကဲ့သို့ မာကျောသော သို့မဟုတ် ခုခံမှုအားကောင်းသော နေရာများသို့ အသံလှိုင်းများ ပေးပို့ကာ ကုသသည့် နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ထိုအမာခဲများသည် ဘေးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ရှူးများကို မထိခိုက်စေဘဲ အပိုင်းငယ်လေးများအဖြစ် ကြေမွသွားပါသည်။
ထို့ကြောင့် စိုက်ထုတ်ကုသမှုသည် သွေးကြောကို ပိုမိုပျော့ပျောင်းစေပြီး နောက်ဆက်တွဲ စတန့် (Stent) စိုက်ထည့်ခြင်းကို ပိုမိုလွယ်ကူစေပါသည်။
ဖိအားမြင့် ဘောလုံးဖြင့် ကုသခြင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အနက်ပိုင်းရှိ ထုံးကျောက်များကို ခွဲဖျက်ပေးနိုင်ပြီး ဘေးပတ်ဝန်းကျင် တစ်ရှူးများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုကို လျှော့ချပေးသည်။ ထို့အပြင် ယခင်က စတန့်စိုက်ဖူးသော်လည်း ထုံးကျောက်ထူခြင်းကြောင့် စတန့်အပြည့်မပွင့်နိုင်သော လူနာများအတွက်လည်း ရွေးချယ်စရာ နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်းသို့ သွေးပို့ပေးသော Iliofemoral, Femoropopliteal, နှင့် Infrapopliteal သွေးကြောမကြီးများကဲ့သို့ အဓိကနေရာများတွင် အသုံးပြုသည်။
ထုံးကျောက်အလွန်အမင်း စုပုံနေသော နာတာရှည် ခြေလက်ဖြတ်ပစ်ရနိုင်သည့် သွေးကြောပိတ်ရောဂါ (Rutherford class 4-6) လူနာများတွင် အသုံးပြုသည်။
အထူးသဖြင့် Abdominal Aorta နှင့် Aortic Arch ကဲ့သို့သော ပင်မသွေးကြောမကြီးများတွင် TAVR သို့မဟုတ် EVAR, TEVAR ကဲ့သို့သော နောက်ဆက်တွဲ ကုသမှုလုပ်ငန်းစဉ်များကို လွယ်ကူစေရန် ပြင်ဆင်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။
CT Calcium Score Screening ဆိုသည်မှာ နှလုံးကြွက်သားသို့ သွေးပို့ပေးသော သွေးကြောနံရံများရှိ ထုံးကျောက် ပမာဏကို ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT scan) အသုံးပြု၍ တိုင်းတာစစ်ဆေးသည့် ရောဂါရှာဖွေမှု တစ်ခုဖြစ်သည်။
အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရသော ရုတ်တရက် နှလုံးဖောက်ပြန်မှု မဖြစ်ပွားမီ သွေးကြောပိတ်ဆို့မှုကြောင့် မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။
သွေးကြောကျဉ်းခြင်းနှင့် အနာဂတ်တွင် နှလုံးဖောက်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းဖြစ်သော နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါ (CAD) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို အကဲဖြတ်ရန်ဖြစ်သည်။
သွေးကြောများအတွင်းရှိ ထုံးကျောက်အဆင်ဆင့်ပေါ် မူတည်၍ နှလုံးသွေးငတ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ခန့်မှန်းပြီး နှလုံးဖောက်ခြင်းကို စောစီးစွာ ကာကွယ်ရန်ဖြစ်သည်။
နေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်းများကို လမ်းညွှန်ရန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသခြင်း၊ နှလုံးသွေးကြောအတွင်း စတန့်ထည့်ခြင်းများ မပြုလုပ်မီ နှလုံးသွေးကြောဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Coronary Angiography) ကဲ့သို့သော ထပ်မံစစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်မလို ဆုံးဖြတ်ရန်ဖြစ်သည်။
သွေးကြောနံရံများတွင် ထုံးကျောက် ပို့တည်ခြင်းသည် သွေးကြောအတွင်း ကယ်လ်စီယမ်များ စုပုံလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာခြင်းကြောင့် သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သကဲ့သို့ ရောင်ရမ်းမှုများအပေါ် တုံ့ပြန်မှုအနေဖြင့် ထိခိုက်သွားသော နေရာများကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် ခန္ဓာကိုယ်မှ ကယ်လ်စီယမ်များကို စုပုံစေခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ထုံးကျောက်များသည် အဆီအခဲများနှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး သွေးကြောများကို မာကျောစေကာ ကျဉ်းမြောင်းသွားစေသည်။ နှလုံးသွေးကြောများအတွင်း ထုံးကျောက် အနည်းငယ်မျှ စုပုံခြင်းသည်ပင်လျှင် နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါနှင့် ရုတ်တရက် နှလုံးပျက်စီးမှု ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေကြောင်း လေ့လာမှုများက ဖော်ပြထားသည်။
နှလုံးရောဂါကို ကာကွယ်ခြင်းသည် ရိုးရှင်းပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေအဆင့်မရွေး လူတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်နိုင်ပါသည်။
CT Calcium Score သည် ခွဲစိတ်ရန်မလိုသော CT Scan ဖြစ်ပြီး လက္ခဏာများ မပြမီကပင် နှလုံးသွေးကြော ယိုယွင်းမှုကို ရှာဖွေပေးကာ အနာဂတ်တွင် နှလုံးရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေကို အကဲဖြတ်ပေးနိုင်ပါသည်။
နောက်ဆုံးပြင်ဆင်သည့်ရက်စွဲ -
အောက်တိုဘာ ၁၈၊ ၂၀၂၃
อายุรศาสตร์โรคหัวใจ
อายุรศาสตร์โรคหัวใจ, หัวใจเต้นผิดจังหวะ
กุมารแพทย์โรคหัวใจ
