NOPPASIN TAKERNGDEJ, M.D.
Neurosurgery
ဦးနှောက်သည် နေ့စဉ်လူနေမှုဘဝ လုပ်ဆောင်ချက်အသီးသီးကို ထိန်းချုပ်ရန် အချက်ပြမှုများ ပေးပို့သည့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အရေးကြီးသော အင်္ဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဦးနှောက်တွင် တစ်စုံတစ်ခု ဖြစ်ပွားသောအခါ သို့မဟုတ် ဦးနှောက်ကျိတ် ရှိနေကြောင်း သိရှိရသောအခါ ဘဝရှေ့ဆက်ရန် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းမှာ မဆန်းပါ။ ဦးနှောက်ကျိတ်ရှိကြောင်း ရောဂါအမည်တပ်ခြင်းခံရသော လူနာများသည် ထိုသို့သော အပျက်သဘောဆောင်သည့် ခံစားချက်များကို ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြော ခွဲစိတ်ဆရာဝန်တစ်ဦးအနေဖြင့် ကျွန်ုပ် ကောင်းစွာ နားလည်ခံစားမိပါသည်။ ဦးနှောက်ကျိတ်ရောဂါ ကုသမှုကို စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို လျှော့ချခြင်း၊ ၎င်းသည် မည်သည့်နေရာမှ စတင်ဖြစ်ပွားသနည်း၊ ကုသ၍ ရနိုင်ပါသလား စသည့် သံသယများကို ရှင်းလင်းခြင်းတို့ဖြင့် စတင်ရပါမည်။
သင်ကိုယ်တိုင် သို့မဟုတ် သင့်ဆွေမျိုးများတွင် ဦးနှောက်ကျိတ်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိပါက အသက်ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း ဝအောင် ရှူသွင်းရှူထုတ်ပါ၊ စိတ်ကို အေးအေးထားပါ၊ သတိမူပါ။ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် ကုသမှုအတွက် အလွန်အရေးကြီးသော စတင်မှုဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် မည်မျှအရေးကြီးကြောင်း ကျွန်ုပ် ဆက်လက်ရှင်းပြပေးပါမည်။
ကျွန်ုပ်သည် လူနာများကို အမြဲပြောလေ့ရှိသည်မှာ ဦးနှောက်ကျိတ် (၂) မျိုး ရှိပါသည်။
သင့်တွင် ခန္ဓာကိုယ်အခြားနေရာများ၌ ကင်ဆာရာဇဝင် မရှိပါက စာရင်းဇယားများအရ ဦးနှောက်ကျိတ်များ၏ (၇၀) ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် အန္တရာယ်မရှိသော အကျိတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ရောဂါအမည်တပ်ပြီးနောက် ဆရာဝန်သည် အကျိတ်အမျိုးအစားကို အတိအကျ သတ်မှတ်ရန် ကြိုးစားမည်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် အမျိုးအစားပေါင်း (၁၃၀) အထိ အသေးစိတ် ခွဲခြားနိုင်သည်။ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ကျွန်ုပ်သည် (၂) မျိုး ခွဲခြားပြပါမည် -
အကျိတ်အမျိုးအစား ကွဲပြားမှုသည် ကုသမှုအစီအစဉ်နှင့် ရောဂါအလားအလာများကို ကွဲပြားစေသည်။ အကျိတ်အမျိုးအစားကို အတည်ပြုရန် အသားစစစ်ဆေးခြင်း (Biopsy) ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် အသားစအဖြေ မရရှိမီ ဆရာဝန်၏ ထင်မြင်ချက်သည် ရောဂါရာဇဝင်နှင့် ဓာတ်မှန်ရိုက်ချက်များမှ ရရှိသော ဖြစ်နိုင်ခြေအပေါ် မူတည်ပါသည်။
လက်ရှိတွင် Epigenetic (မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ) ဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ထိုအချက်များသည် ဦးနှောက်ကျိတ် ဖြစ်ပွားမှုကို သက်ရောက်စေနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ စိတ်ဖိစီးမှုများသော ခေတ်သစ်လူနေမှုဘဝပုံစံ (Lifestyle) ကြောင့်ဖြစ်ပြီး စိတ်ဖိစီးမှုသည် စိတ်ဖိစီးမှုဟော်မုန်းများကို ထွက်ရှိစေရန် အချက်ပြနိုင်သည်။
စိတ်ဖိစီးမှုသည် ဆဲလ်များကို ပုံမှန်မဟုတ်တော့ဘဲ ဖြစ်စေပြီး ခန္ဓာကိုယ်၏ မူမမှန်သော ဆဲလ်များကို ဖယ်ရှားနိုင်စွမ်းကို လျှော့ချပေးကာ နောက်ဆုံးတွင် အကျိတ်ကြီးထွားမှုကို သက်ရောက်စေသည်။ ထို့ကြောင့် စိတ်ဖိစီးမှုကို လျှော့ချခြင်းသည် ဦးနှောက်ကျိတ်ရောဂါကို တိုက်ဖျက်ရန် ပထမဆုံး အကောင်းဆုံး ပြင်ဆင်မှုဖြစ်သည်။
ဦးနှောက်ကျိတ်ရှိသူများ၏ သွေးကြောများသည် အကျိတ်၏ ဖိအားပေးခြင်း သို့မဟုတ် ဆွဲငင်ခြင်းခံရသောကြောင့် လူနာများသည် နံနက်ပိုင်းတွင် "ခေါင်းကိုက်ခြင်း" နှင့်အတူ ပျို့အန်ချင်ခြင်း၊ ဗိုက်မအီမသာဖြစ်ခြင်းများ မကြာခဏ ခံစားရလေ့ရှိသည်။ ဤသည်မှာ "ရိုးရိုးအကျိတ်နှင့် ကင်ဆာအကျိတ်" နှစ်မျိုးလုံးတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော အထွေထွေလက္ခဏာများ ဖြစ်ကြပြီး ခေါင်းကိုက်ခြင်းသည် အလယ်အလတ်မှ ပြင်းထန်အဆင့်အထိ ဖြစ်ပွားနိုင်ကာ ခံစားရလိုက် ပျောက်သွားလိုက် ဖြစ်တတ်သည်။ လက္ခဏာများသည် အကျိတ်၏ တည်နေရာနှင့် ပမာဏအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားလေ့ရှိပြီး တွေ့ရများသော လက္ခဏာများမှာ -
ထိုကဲ့သို့သော ခေါင်းကိုက်သည့် လက္ခဏာများ တွေ့ရှိပါက အကြောင်းရင်းကို စစ်ဆေးသိရှိနိုင်ရန် ဆရာဝန်နှင့် အမြန်ဆုံး တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသင့်ပါသည်။
လက်ရှိတွင် ကြီးထွားမှု အစီအစဉ်အရ အကျိတ်အဆင့်ကို တိုင်းတာခြင်းကို အဓိကအသုံးပြုသည်။ WHO Classification အရ WHO grade 1 မှ 4 အထိ သတ်မှတ်ထားပြီး အဆင့် 1 သည် အန္တရာယ်မရှိဘဲ ကြီးထွားမှုနှေးသော အကျိတ်ဖြစ်ကာ အဆင့် 4 သည် မြန်ဆန်စွာ ကြီးထွား သို့မဟုတ် ပြန့်နှံ့လွယ်သော ကင်ဆာဆဲလ် ဖြစ်သည်။
ရှေးဦးစွာ ဆရာဝန်သည် ရောဂါရာဇဝင် မေးမြန်းခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ် စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ဦးနှောက်ကို ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (CT Scan) သို့မဟုတ် သံလိုက်ဓာတ်မှန် (MRI) ရိုက်ကူး၍ အကျိတ်၏ ပမာဏနှင့် ဘေးပတ်ဝန်းကျင် အသေးစိတ်ကို စစ်ဆေးမည်ဖြစ်သည်။
ဦးနှောက်ကျိတ်ကို ကုသ၍ ရနိုင်သော်လည်း ကုသမှုရလဒ်သည် အမျိုးအစား၊ ပမာဏနှင့် တည်နေရာပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ကုသမှုကို နည်းလမ်း (၃) မျိုး ခွဲခြားထားပါသည် -
ဦးနှောက်ကျိတ်၏ ပမာဏနှင့် အပြုအမူကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်များသည် အခြားရောဂါအတွက် CT သို့မဟုတ် MRI စစ်ဆေးရာမှ ရောဂါလက္ခဏာ မပြသော ဤလူနာအုပ်စုတွင် ဦးနှောက်ကျိတ်ကို မတော်တဆ တွေ့ရှိလေ့ရှိသည်။ ဤအမျိုးအစား အကျိတ်များသည် ကြာမြင့်စွာ ရှိနေခဲ့ပြီး လူနာ၏ နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်မှု မရှိပါ။
အကျိတ်ကြောင့် မူမမှန်သော လက္ခဏာများ ခံစားရပါက သို့မဟုတ် စောင့်ကြည့်ထားသော ရိုးရိုးအကျိတ် ပမာဏ ကြီးလာပါက ခွဲစိတ်မှု ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။ လက်ရှိတွင် အနာသေး မှန်ပြောင်း ခွဲစိတ်မှု (Minimally Invasive Surgery) ကို အချို့သော ဦးနှောက်ကျိတ်များအတွက် အသုံးပြုနိုင်ပြီး လမ်းညွှန်စက် (Navigator) နှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုသဖြင့် ခွဲစိတ်မှုကို တိကျ စိတ်ချရစေပါသည်။
ခွဲစိတ်မှု မဟုတ်သော အခြားနည်းလမ်းများဖြင့် ကုသခြင်း ဖြစ်သည်။ ကုသမှု နည်းလမ်းသည် အကျိတ်၏ အမျိုးအစား၊ ပမာဏ၊ တည်နေရာ၊ လူနာ၏ အသက်နှင့် ကျန်းမာရေး ကြံ့ခိုင်မှုအပေါ် မူတည်ပါသည်။ ဤနည်းလမ်းကို အခြားရွေးချယ်စရာ နည်းလမ်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်မှုနှင့် ပူးတွဲ၍ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ကုသမှု နည်းလမ်းများကို သိရှိပြီးနောက် လူအများစုသည် ကုသမှုရလဒ် မည်သို့ရှိမည်နည်း၊ အမြစ်ပြတ် ပျောက်ကင်းနိုင်ပါသလားဟု သံသယရှိကြပါမည်။ လေ့လာမှုများအရ ဦးနှောက်ကျိတ် အမျိုးအစား အများအပြားကို အမြစ်ပြတ် ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်ပြီး ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းပါးသည်။ ထို့ကြောင့် အားလုံး စိတ်အေးအေးထားပြီး ကုသမှု အဆင့်တိုင်းအတွက် ပြင်ဆင်ထားကြရန် တိုက်တွန်းချင်ပါသည်။
ဆရာဝန်နှင့် မပြမီ လူနာသည် အချက်အလက်များကို အဆင်သင့် ပြင်ဆင်ထားသင့်သည်၊ ဥပမာ -
ဦးနှောက်ကျိတ် ဖြစ်ပွားရသော အကြောင်းရင်းကို အတိအကျ မသိရှိသေးသဖြင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုအနေဖြင့် ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ခြင်းနှင့် ကင်ဆာဖြစ်စေသော အန္တရာယ်ရှိသောအချက်များကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့သာ ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်၊ ဥပမာ -
ခေါင်းကိုက်ခြင်းသည် ဦးနှောက်ကျိတ် ရှိသူများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော လက္ခဏာဖြစ်သော်လည်း ရိုးရိုးခေါင်းကိုက်ခြင်းထက် ပိုမိုပြင်းထန်ပြီး မြန်ဆန်စွာ ဖြစ်ပွားကာ ဆေးသောက်သော်လည်း မသက်သာပါ။ ထို့အပြင် ပျို့အန်ချင်စိတ်လည်း ပါဝင်နိုင်ပြီး အိပ်ပျော်နေစဉ် အကျိတ်ရောင်ရမ်းမှုကြောင့် နံနက်ပိုင်းတွင် လက္ခဏာ ပိုမိုပြင်းထန်လေ့ရှိသည်။
ဦးနှောက်ကျိတ်၏ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများသည် ပြင်းထန်သော အကျိုးဆက်များ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ် မသန်စွမ်းမှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အများဆုံးတွေ့ရသော နောက်ဆက်တွဲ လက္ခဏာများမှာ မှတ်ဉာဏ်ချို့ယွင်းခြင်း၊ အမြင်အာရုံ၊ အကြားအာရုံ၊ စကားပြောခြင်း သို့မဟုတ် အနံ့ရရှိခြင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ပါဝင်သည်။ အချို့တွင် တက်ခြင်း၊ လက်ခြေ အားနည်းခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်း သေခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးနှင့် ဝမ်း ထိန်းချုပ်မှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် အဆုတ်ရောင်ရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေများ ပါဝင်သည်။
အန္တရာယ်ရှိသော ဦးနှောက်ကျိတ် (ကင်ဆာကျိတ်) သည် ပြန်ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အများစုမှာ မူလနေရာအနီးတွင်သာ ပြန်ဖြစ်လေ့ရှိပြီး အခြားနေရာတွင် တွေ့ရသည်မှာ နည်းပါးသည်။ ထို့ကြောင့် ပျောက်ကင်းသွားသော လူနာများသည် ပုံမှန် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးနိုင်ရန် ဆရာဝန်နှင့် ချိန်းဆိုချက်အတိုင်း ပြသသင့်ပါသည်။
ဦးနှောက်ကျိတ်ကို ကုသ၍ ရနိုင်သော်လည်း ကုသမှု ရလဒ်သည် အကျိတ်၏ အမျိုးအစား၊ တည်နေရာနှင့် ပမာဏပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ဦးနှောက်ကျိတ်ရှိကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိပြီးနောက် သိရှိထားသင့်သည့် အဓိကအချက်များမှာ -
စိတ်ကို ကြံ့ခိုင်အောင် ထားရှိရန် မမေ့ပါနှင့်။ သတိရှိသောအခါ အရာရာကို ပိုမိုနားလည်နိုင်ပြီး ပျော်ရွှင်မှု ရရှိပါလိမ့်မည်။
Neurosurgery
อายุรศาสตร์ สาขาประสาทวิทยา อนุสาขาโรคหลอดเลือดสมอง
Neurosurgery
ประสาทวิทยา อนุสาขาโรคหลอดเลือดสมอง
