“เจ็บที่แก้มหรือใต้คาง อย่าชะล่าใจ” เจาะลึกการผ่าตัดต่อมน้ำลาย

     เมื่อพูดถึงอาการผิดปกติบริเวณใบหน้าและลำคอ หลายคนอาจนึกถึงเพียงแค่ปวดฟันหรือต่อมน้ำเหลืองอักเสบ แต่มีอีกหนึ่งอวัยวะที่สำคัญไม่อาจละเลยไปได้ สิ่งนั้นคือ “ต่อมน้ำลาย” ครับ ในฐานะศัลยแพทย์หู คอ จมูก ผมมักเน้นย้ำกับผู้ป่วยเสมอว่า ความผิดปกติเพียงเล็กน้อย เช่น ก้อนเนื้อที่โตขึ้นช้า ๆ บริเวณหน้าใบหูหรือใต้ขากรรไกร อาจเป็นสัญญาณที่ร่างกายพยายามบอกเราว่าถึงเวลาที่ต้องดูแลอย่างจริงจังแล้ว

สาเหตุที่ต้องผ่าตัดต่อมน้ำลาย

ต่อมน้ำลายหลักของเรามี 3 คู่ ได้แก่ ต่อมน้ำลายหน้ากกหู (Parotid gland) ต่อมน้ำลายใต้ขากรรไกร (Submandibular gland) และ ต่อมน้ำลายใต้ลิ้น (Sublingual gland) สาเหตุส่วนใหญ่ที่นำไปสู่การผ่าตัด มักมาจาก 2 ปัจจัยหลัก

• เนื้องอกต่อมน้ำลาย ไม่ว่าจะเป็นเนื้องอกชนิดธรรมดา หรือเนื้อร้าย (มะเร็ง) การผ่าตัดถือเป็นมาตรฐานทองคำในการรักษาเพื่อป้องกันการลุกลาม
• นิ่วในต่อมน้ำลาย มักทำให้เกิดการอุดตัน อักเสบ ซ้ำซาก และสร้างความทรมานเวลารับประทานอาหาร

ความประณีตคือหัวใจ: การรักษาที่มากกว่าการผ่าตัด

     หลายคนกังวลว่า "ผ่าตัดแล้วหน้าจะเบี้ยวไหม?" หรือ "จะมีแผลเป็นยาวหรือเปล่า?" ผมเข้าใจความกังวลนี้ดีครับ หัวใจสำคัญของการผ่าตัดต่อมน้ำลาย โดยเฉพาะบริเวณหน้ากกหู คือ "การรักษาเส้นประสาทบังคับกล้ามเนื้อใบหน้า (Facial Nerve)" ซึ่งแทรกอยู่ระหว่างกลางของต่อมน้ำลาย หน้ากกหูส่วนตื้นและส่วนลึก

โรงพยาบาลรามคำแหงของเราให้ความสำคัญกับ Precision Surgery หรือการผ่าตัดที่แม่นยำ

• Intraoperative Nerve Monitor เรามีการใช้เครื่องมือช่วยติดตามการทำงานของเส้นประสาทในขณะผ่าตัด เพื่อลดความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บของเส้นประสาทให้เหลือน้อยที่สุด
• Aesthetic Incision ผ่าตัดด้วยการเน้นความสวยงาม ซ่อนแผลตามรอยพับของผิวหนัง หรือบริเวณหลังใบหู เพื่อให้ผู้เข้ารับการรักษากลับไปใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจ
• Innovative Surgery การผ่าตัดนิ่วในท่อน้ำลายด้วยการส่องกล้องหรือผ่าตัดในช่องปาก

‘การผ่าตัดต่อมน้ำลาย’ และเทคนิคเฉพาะทาง

แพทย์จะเลือกเทคนิคผ่าตัดให้เหมาะสมกับตำแหน่งของรอยโรคก็เป็นสิ่งสำคัญ เพื่อให้การรักษามีประสิทธิภาพและลดผลกระทบต่อร่างกายของผู้ป่วย

1.  การผ่าตัดต่อมน้ำลายใต้ลิ้นหรือถุงน้ำในพื้นปาก

     สำหรับผู้ป่วยที่มีก้อนนูนอ่อนนุ่มใต้ลิ้นหรืออาการอักเสบอุดตัน การผ่าตัดจะมุ่งเน้นที่การกำจัดรอยโรคผ่านทางช่องปากโดยตรง ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บของเส้นประสาทรับรสและท่อน้ำลายหลัก

2.  การผ่าตัดต่อมน้ำลายใต้คางออกทางปาก

     เทคนิคขั้นสูงที่ช่วยคลายกังวล แพทย์จะใช้การผ่าตัดผ่านทางช่องปากร่วมกับการใช้กล้องนำทาง ทำให้สามารถนำต่อมน้ำลายที่มีปัญหาออกได้แบบ "ไม่มีรอยแผลเป็นที่ผิวหนังภายนอก"

3.  การผ่าตัดเนื้องอกต่อมน้ำลายหน้าใบหูแบบแผลเล็ก

     ในกรณีเนื้องอกต่อมพารอทิด (Parotid) ผมจะใช้เทคนิคการเลาะแยกเนื้องอกออกจากเนื้อเยื่อปกติอย่างประณีต หรือที่เรียกว่า Extracapsular Dissection ควบคู่กับการเปิดแผลขนาดเล็ก เพื่อลดการรบกวนเนื้อเยื่อส่วนเกิน และที่สำคัญที่สุดคือเพื่อ "ลดการกระทบกระเทือนต่อเส้นประสาทใบหน้า" ให้ได้มากที่สุด ผู้ป่วยจึงยังคงขยับใบหน้าและยิ้มได้อย่างเป็นธรรมชาติหลังการผ่าตัด

การผ่าตัดต่อมน้ำลายแบบส่องกล้อง

     นอกจากการผ่าตัดแบบเปิดที่เป็นมาตรฐานแล้ว ปัจจุบันเรายังมีนวัตกรรมการผ่าตัดที่ช่วย "ถนอมเนื้อเยื่อ" ได้มากขึ้น นั่นคือ การตรวจและส่องกล้องท่อน้ำลาย วิธีนี้เปรียบเสมือนการส่ง "ตา" ขนาดจิ๋วที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางเพียงไม่กี่มิลลิเมตร เข้าไปสำรวจภายในท่อน้ำลายโดยตรง

ข้อดีของการผ่าตัดท่อน้ำลายแบบส่องกล้อง

เทคโนโลยีนี้ช่วยให้เราสามารถรักษา โรคนิ่วในต่อมน้ำลาย หรืออาการท่อน้ำลายตีบตันได้โดย "ไม่ต้องมีแผลผ่าตัดภายนอก" แพทย์จะส่องกล้องผ่านรูเปิดท่อน้ำลายในช่องปากเพื่อเข้าไปคีบหรือสลายนิ่ว ซึ่งวิธีนี้มีข้อดีอย่างมากคือ:

• ลดการบาดเจ็บ ไม่ต้องตัดตัวต่อมน้ำลายทิ้งในกรณีที่เนื้อต่อมยังทำงานได้ดี
• ไร้แผลเป็น เนื่องจากเป็นการทำหัตถการผ่านทางธรรมชาติในช่องปาก
• ฟื้นตัวไว ผู้ป่วยสามารถกลับไปรับประทานอาหารและใช้ชีวิตปกติได้รวดเร็วกว่าการผ่าตัดแบบเดิม

"เป้าหมายของผมไม่ใช่แค่การกำจัดก้อนเนื้อหรือโรคร้ายให้หมดไป แต่คือการคืนรอยยิ้มและคุณภาพชีวิตที่ดีให้กับคุณ โดยที่คุณยังเป็นตัวเองในเวอร์ชันที่สมบูรณ์ที่สุด"